صفحه اصلی> نشست های مرکز پژوهش و سنجش افکار

رونمايي از مجموعه سه جلدی «زبان گفتاری در دوره‌های مختلف تاریخ ایران» در مرکز تحقيقات صداوسيما

رونمايي از مجموعه سه جلدی «زبان گفتاری در دوره‌های مختلف تاریخ ایران» در مرکز تحقيقات صداوسيما


از مجموعه  سه جلدي کتاب «زبان گفتاري در دوره‌هاي مختلف تاريخ ايران» طی مراسمی  با حضور دكتر مجيد ملكي‌تبار، رئيس مركز تحقيقات، موسی اسوار رئیس شورای عالی ویرایش سازمان، دکتر عباس طارمي، قائم‌مقام مرکز تحقیقات، دکتر سيد محسن حسيني نويسنده (جلد سوم) کتاب، مديران و جمعي از پژوهشگران در روز شنبه سیزدهم مهر‌ماه در تالار پژوهش مرکز تحقيقات صداوسيما، رونمايي شد.
در اين مراسم خانم دکتر عظيمي‌فرد، مدير گروه زبان و رسانه اداره کل مطالعات رسانه ، در ابتدا به رويکردهاي مرکز تحقيقات در زمينه تألیف و ترجمه کتاب در حوزه‌های ارتباطات اجتماعی، رادیو و تلویزیون، روش‌های تحقیق، فرهنگ‌مردم و ادبیات نمایشی و ... پرداخت.
دکتر عظيمي‌فرد در ادامه در رابطه با «ضرورت بازسازي زبان گفتاري در فيلم‌ها و مجموعه‌هاي تاريخي» گفت: گفتگو اساس نمایش است و نگارش صحیح آن، تأثیری شگرف در حرکت داستان دارد. «نگارش گفتگو یعنی نگارش درام». با نشان دادن اختلافات زبانی از طریق به‌کارگیری تعبیرات، اصطلاحات و واژه‌ها و رفتارهای زبانی خاص هر دوره تاریخی می‌توان شخصیت‌های داستان را واقعی‌تر جلوه کرد.
وی از «کم‌توجهي به زبان در برنامه‌هاي نمایشی رسانه» انتقاد کرد و افزود: سابقه ساخت سريال‌هاي تاريخي در تلويزیون ایران به بیش از چهل سال مي‌رسد . روند ساخت سریال‌های تاریخی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی سرعت گرفت و دهه شصت اوج ساخت سریال‌های فاخر بود. در این میان مي‌توان از سريال سربداران ياد کرد و اين روند همچنان ادامه دارد. معمولاً در مقایسه با  توجه به طراحي صحنه، نوع پوشش و حتي جنس لباس، به زبان توجه کمتری مي‌شود. بطوری‌که زبان بيشتر به ذائقه ادبي نويسنده متکي شده است. گاهي کهن‌گرايي که لزوم سريال‌هاي تاريخي است با پيچيده نويسي و ادبي‌نويسي اشتباه مي‌شود و نتيجه‌اش زبان‌ برساخته‌اي است که مخاطب نمي‌تواند با آن ارتباط برقرار کند. زبان وسيله ارتباطي است و اگر نتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند، کارکرد اصلی خود را حفظ نکرده است.
عظيمي‌فرد يادآور شد: در آثاری از جمله «تاريخ زبان فارسي (جلد 2 و 3)»، «تاريخ ادبيات ايران»، «سبک خراساني در  شعر فارسي» شواهدی از بازسازی گفتار گذشته دیده می‌شود. وقتي بحث از بازسازي زبان گفتاری مي‌شود نباید نگاه قطبی داشت. يعني اگر قرار باشد زبان به طور کامل بازسازي شود براي مثال، زبان خوارزمي قرن سوم، مخاطب نمي‌تواند با آن ارتباط برقرار کند. پس چه بايد کرد؟ بايد يک موضع بينابيني اتخاذ کرد. چراکه قرار است يک واقعه تاريخي به مدد زبان فضاسازی شود.
در ادامه اين مراسم دکتر سيد محسن حسيني نويسنده کتاب (زبان گفتاري در دوره‌هاي مختلف تاريخ ايران«از حمله مغول تا انقلاب مشروطه») در خصوص هدف و زمان انجام طرح پژوهشي مذکور گفت: این اثر با هدف دست‌يابي به پاره‌اي منابع زبان گفتاري از حمله مغول تا انقلاب مشروطه انجام شده است.
اين پژوهشگر و نويسنده تأکيد کرد: زبان دو صورت گفتاري و نوشتاري دارد که در برنا‌مه‌‌هاي نمایشی رسانه بيشتر بحث گفتاري مطرح است. از طرفي زبان دائم در حال تغيير و تحول است. بايد اين آمدن واژگان جديد و رفتن واژگان قديمي مدنظر نويسندگان و برنامه‌سازان قرار گيرد.
دکتر حسيني درباره روش تحقيق توضیح داد: اين پژوهش به نوعي پژوهش در حوزه زبان‌شناسي تاريخي است و از آنجا که تقريباً هيچ مدرک شنيداري براي اين پژوهش در دسترس نبود  (البته به غير از اشارات پراکنده‌اي در متون مختلف و تعداد محدودي منابع شنيداري دوره قاجار)، سعي شد از طريق مراجعه به آثار جغرافي‌نويساني مثل مقدسی این خلأ پر شود. مثلاً مقدسي درباره گویش فارسی زبانان نیشابورگفته ‌است: زبان مردم نیشابور فصیح و قابل فهم بوده‌است، جز آنکه آغاز کلمات را کسره می‌دادند و یائی بر آن می‌افزودند. مانند: «بیگو»، «بیشو»‌.
پس از سخنرانی دکتر حسینی، آقای موسی اسوار، رئیس شورای عالی ویرایش سازمان، بر اهمیت انتشار پژوهش‌های حوزه زبان تأکید کرد و چاپ این مجموعه را اقدامی شایسته خواند . وی همچنین جایگاه پژوهش در حوزه زبان را در سریال‌سازی مهم و حیاتی قلمداد کرد؛ چرا که نقص زبان گفتاری از دید مخاطب فرهیخته دور نمی‌ماند.
در پایان از سه جلد کتاب «زبان گفتاری» با حضور مسئولین رونمایی شد.

  1392/07/14
آرشیو اخبار پژوهشی

کلیه حقوق این سایت متعلق به مرکز تحقیقات سازمان صدا و سیما است.