صفحه اصلی> نشست های مرکز پژوهش و سنجش افکار

تقابل گفتماني ايران و غرب

تقابل گفتماني ايران و غرب


   نشست علمی بررسي تقابل گفتماني و نقش رسانه در هژموني سازي رهيافتي تمدّني به ناسازواره بين‌المللي، با حضور دکتر طارمي، قائم مقام مرکز تحقيقات، مديران و پژوهشگران و سخنرانی دکتر اميردبيري مهر، مدرّس دانشگاه، پژوهشگر علوم سياسي و مشاور معاون برنامه‌ريزي و نظارت رسانه ملّي از سوی اداره کل مطالعات رسانه و ارتباطات ، روز چهارشنبه، 25 دی ماه سال‌جاري، در سالن جلسات مرکز تحقیقات صداوسیما برگزار شد.
آقاي دکتر طارمي، قائم مقام مرکز تحقيقات، در اين نشست، به اشاره به محور «انديشه و تفکّر» به‌عنوان يکي از سه عامل مهم در تمدّن اسلامي گفت: مبناي تمدّن اسلامي قرآن است. حضرت علي(عليه‌السّلام) در دوران حکومت پنج‌ساله خود، عمل به احکام قرآن کريم و سنّت‌نبوي را مبنا قرار دادند و آنچه از مکاتبات و فرمان‌هاي ايشان به واليان و خواص جامعه اسلامي برجاي مانده، نشان مي‌دهد که اميرالمؤمنين به عدالت و اجراي آن به‌عنوان مؤلّفه‌اي مهم در گفتمان علوي اهمّيّت به سزايي مي‌دادند. در انقلاب اسلامي ايران نيز، امام خميني (قدس سرّه) و مقام معظّم رهبري مفاهيمي را براساس آموزه‌هاي اسلامي ارائه کرده‌اند که لازم است انديشمندان حوزه و دانشگاه و کارگزاران فرهنگي و رسانه‌اي براي تبديل اين گفتمان‌ها به پايه‌هاي تمدّني اسلام اهتمام کنند. مفاهيمي همچون سبک زندگي، کرسي‌هاي آزاد انديشي و اقتصاد مقاومتي برخي از اين مؤلّفه‌ها هستند که نياز به تبيين و برنامه‌هاي بلند مدّت براي گفتمان‌سازي در تمدّن اسلامي دارد.
دکتر دبيري مهر، در ابتداي سخنان خود با تبريک فرارسيدن هفته وحدت و ميلاد پيامبر گرامي اسلام، گفت: تمدّن اسلامي، بويژه در قرن‌هاي چهارم تا ششم دستاوردهاي عظيمي براي بشريت داشته است. بعد از افول اين تمدّن، بارديگر شاهد بارقه‌هاي بيداري مسلمانان و تلاش براي احياي تمدّن اسلامي هستيم و انقلاب اسلامي و جمهوري اسلامي ايران، نماينده تلاشي موفّق براي احياي تمدّن اسلامي است. از اين‌رو، از همان ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي شاهد منازعه با نظام اسلامي ايران هستيم.
اين پژوهشگر با بيان اينکه، پرسش از علّت اصلي رويارويي استکبار با جمهوري اسلامي ايران، در نگاه نخست، موضوعي به‌ظاهر کليشه‌اي و رسمي مي‌نمايد؛ تأکيد کرد: در حالي‌که اين پرسشي بسيار مهم و البتّه مغفول است که پاسخ‌هاي مختلفي در سطوح ملّي و فراملّي به آن داده شده است.
وي در بيان برخي از اين پاسخ‌ها گفت: برخي در صحّت اصل رويارويي استکبار با نظام اسلامي ايران ترديد وارد کرده‌اند، درحالي‌که مستنداتي مانند تحميل جنگ هشت‌ساله، اقدام به کودتا، تحريم، و انواع توطئه‌ها و تهديدها در 35 سال گذشته نشان مي‌دهد که اين رويارويي واقعي است.
اين استاد دانشگاه افزود: در يک ديدگاه نيز، سطح اين منازعه فراتر از چارچوب‌هاي منطقه‌اي، روان‌شناسانه و تاريخي است و  ماهيّتي تمدّني دارد. براين اساس، تمدّن غربي نمي‌خواهد تمدّن رقيبي داشته باشد و تقابل با انقلاب اسلامي نه يک واکنش عجولانه سياسي، بلکه راهبردي عميق و هوشمندانه است.
دکتر دبيري مهر، اظهار داشت: تمدّن اسلامي مبتني بر گفتمان پيشرفت و عدالت، در تقابل با تمدّن غربي با گفتمان سرمايه‌داري و ليبراليسم است. اعتقاد به خداوند رب‌العالمين در مقابل خداي خالق؛ باور به دنيا مقدمه آخرت در مقابل دنيا فرصتي براي تلذّذ؛‌ اصالت خانواده در برابر اصالت فرد؛ روابط خدامحور دربرابر روابط انسان‌محور؛ فرهنگ‌تعالي بخش در برابر فرهنگ لذّتبخش؛ سياست سامان‌بخش دربرابر سياست قدرت‌جو؛ و ثروت به‌مثابه فرصت دربرابر ثروت به‌مثابه سنجه لياقت، برخي از تفاوت‌هاي گفتماني تمدّن اسلامي و تمدّن غربي است.
 دکتر دبيري مهر، نتيجه عيني تعاريف و قرائت‌هاي متقابل تمدّني در جامعه را شکل‌گيري شکاف‌هاي اجتماعي درزمينه سبک‌هاي زندگي، شکاف‌هاي فکري در فضاهاي آکادميک درخصوص نظريه‌هاي بومي و غربي، شکاف‌هاي اجرايي و مديريّتي درزمينه مدل‌هاي بومي و جهاني، و شکاف‌هاي فرهنگي و ... دانست و افزود، غلبه بر چنين چالش‌هايي درگرو گفتمان‌سازي براساس نظريه‌هاي بومي اسلامي است نه ستيز و منازعه.
وي با تأکيد بر نقش رسانه‌ها در ترويج فضاي گفتمان‌سازي گفت: بايد رسانه‌ها به‌جاي اينکه بازتابي از گفتمان‌هاي رايج غربي يا منازعات باشند، آغازگر گفتمان‌هايي همچون قانون‌گراي، مقاومت‌گرايي، هويّت اسلامي- ايراني و ... باشند؛ تصوّر اجتماعي به‌عنوان مقدّمة لازم هژموني گفتمان، در گرو کنش فعّال رسانه‌هاست. از اين‌رو، کارگزاران رسانه لازم است با شناخت فضاي کلان کنشگري رسانه‌اي از روزمرگي و سطحي‌نگري بپرهيزند و بطور مداوم به گفتمان‌سازي در سطح تمدّني روي آورند؛ چراکه بدون ظفر گفتماني، به ظفر عيني نمي‌توان دست‌يافت.
اين نشست، با پرسش و پاسخ حاضران ادامه يافت.




  1392/10/25
آرشیو اخبار پژوهشی

کلیه حقوق این سایت متعلق به مرکز تحقیقات سازمان صدا و سیما است.