صفحه اصلی> اخبار مراکز

مهاباد _ راهیابی مقاله عزیز خان سردار کل مکری اثر رضا باباخانی (برگرفته از پژوهش کاربردی مرکز مهاباد)به همایش عزیزخان در بوکان

مهاباد _ راهیابی مقاله عزیز خان سردار کل مکری اثر رضا باباخانی (برگرفته از پژوهش کاربردی مرکز مهاباد)به همایش عزیزخان در بوکان


همایش سردار عزیز خان موکری در سالن سیمرغ بوکان آغاز به کار کرد. در روز اول این همایش که تا ساعت 19 ادامه پیدا کرد، 13 مقاله علمی در قالب سه پنل ارائه شد.

پنل اول این همایش با عنوان «سوانح ایام و نقش سردار عزیز خان موکری در سیاست عصر قاجاریه» به مدیریت «دکتر اسماعلی محمودی» از مریوان برگزار شد.

در این پنل، «واحد ترابی»، کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی مقاله ای با عنوان «جایگاه ونقش نظامی- سایسی سردار عزیز خان موکری در سیاست داخلی و خارجی ایران عصر قاجار»، «جعفر علون آبادی» دانشجوی دکتری جغرافیا، مقاله ای با عنوان « تبیین مهم ترین خصلتهای ارزشمند سردار عزیز خان موکری در زندگینامه اجتماعی و سیاسی» و «رضا باباخانی» محقق و پژوهشگر مقاله ای باعنوان « جایگاه و نقش نظامی- سیاسی سردار عزیز خان در سیاست داخلی و خارجی ایران عصر قاجار» ارائه کرد.

پنل دوم همایش عصر روز چهارشنبه با عنوان «نقش نخبگان کُرد در ساختار قدرت حکومتهای مرکزی ایران با تاکید بر حکومت قاجاریه» با مدیریت «صلاح الدین خدیو» از مهاباد برگزار شد.


روستای بکر و سر سبز نستان2 به سال 1207 ه.ق / 1171 ه.ش/1792 م شاهد تولد نوزادی بود که بعد ها به بالاترین مقام نظامی ایران مفتخر می گردد وی را عزیز نامیدند و دیری نمی پاید که در اثر لیاقت و درایت به عزیز خان سردار کُل ملقب می گردد.
"عزیز خان بن محمد خان بن سام بیگ بن محمود بیگ بن مراد بیگ بن صارم بیگ بن قباد خان است. حالات این وسایط چون در جایی ملاحظه نشد و از ثقات استماع نرفت متعرض نگردید." ( خور موجی، 1363 : 295 )پس نسب عزیز خان آنگونه که خود نیز در ظهر ورقه کتابی ضبط کرده به همان قباد خانی می رسد که شاه عباس ،وی وتعداد زیادی از امرای کرد وطایفه مکری را در سراپرده خود فتل عام کرد(1019ه.ق)که از این واقعه در تاریخ کرد به مکری قران یاد می شود.
اطلاعات زیاد دقیقی از دوران کودکی و نوجوانی عزیز خان در دست نیست اما با توجه به اینکه محمد سلطان خان پدرش از خوانین به نام مُکری بوده است مشوق و محرک وی در تحصیل می گردد و ایشان را به علمای محلی می سپارد تا دروس آن زمان را بیاموزد و اینگونه تربیت عشیره ای پدر و آموزش حجره و مسجد از عزیز خان انسانی وارسته و کار کشته می سازد.
به توصیه پدر، جهت ترقی و پیشرفت همراه برادر بزرگش فرخ خان راهی تبریز می گردد تا در دارالسلطنه مدارج عالی را طی نماید.
طولی نمی کشد که فرخ خان در سال 1252 ه.ق با درجه سر تیپی در تبریز دار فانی را وداع می گوید با توجه به اینکه فرخ خان هنگام فوت دارای چنین مقام و رتبه ای بوده می توان استنباط کرد که وی نیز بهره وافری از علم و درایت داشته است.
عزیز خان در اثر ابراز لیاقت و شایستگی ذاتی و داشتن کلامی نافذ و خط زیبا با کسانی از درباریان محمد شاه قاجار ارتباط برقرار می کند و با درجه یاوری فوج1 ششم تبریز وارد خدمت می شود و به قول احمد دیوان بیگی شیرازی در کتاب حدیقه الشعرا " در همان اوان اقامت در تبریز از اقران خود برتری می یابد."بعدهانیز امیر کبیر وی را به دامادی خود قبول می نماید. عزیز خان در زمان محمد شاه قاجار که مدارج نظامی را یکی پس از دیگری پشت سر می گذاشت در لشکر کشی های محمد شاه به هرات به سال 1253 ه.ق با رتبه سرهنگی فوج ششم تبریز از جمله فرماندهان سپاه ایران بوده که در محاصره هرات نقش داشته است ، علاوه بر عزیز خان اکراد دیگری نیز در جنگهای افغانستان حضور داشته اند. این اکراد میهن پرست که د رهنگام توطئه استعمار گران و خیانت کاران برای جدا سازی افغانستان جان فشانی کردند طبق کتاب هرات در قلمرو استعمار بدین شرح است : 1- علی محمد خان کرد بچه که در جنگ دوم حمله افغن ها شهید شد. 2 – جعفر قلی خان کرد شاد لو 3 – نجف قلی خان سردار شادلو 4 – محمد رحیم خان برادر جعفر قلی خان شادلو 5 – عزیز خان سرهنگ که بعد ها سردار کل شد و معروف است 6 – محمد صالح خان فرزند علی محمد خان کرد بچه که شهید شد .
در 15 رمضان همان سال که حلقه محاصره هرات تنگ تر و تنگ تر می شد و سپاهیان ایران پی در پی به شهر یورش می بردند کامران میرزا چاره ای جز امان خواستن و صلح نمی بیند به همین دلیل از محمد شاه قاجار درخواست می کند کسی را جهت مذاکره به داخل شهر بفرستد شاه نیز بهترین گزینه یعنی عزیز خان سرهنگ را جهت این ماموریت خطیر بر می گزیند در انتخاب عزیز خان دلایل زیادی ذکر شده ولی مهمترین دلیل این گزینش را می توان درایت و کیاست و سُنی بودن و کلام نافذ و گیرای عزیز خان ذکر کرد با این توضیح که قبل از آن نیز اسماعیل آقای مُکری فرستاده و نماینده آقا محمد خان قاجار به افغانستان بود. همچنین تعداد زیادی از اکراد در افغانستان و سیستان زندگی می کننداز جمله طوایف چگنی ، زنگنه،براخوییوکردگلی وامراء بنامی چون محبت خان ،ناصرخان،محمودخانفبهرام اخن،مهربان خان،محراب خان شاه نواز خان شاید به این دلیل نیز باشد، فرستادگانی که به افغانستان گسیل می شدند از کردها انتخاب می گردیدند.
مذاکره عزیز خان با کامران میرزا حاکم یاغی هرات و وزیرش یار محمد به دلیل دو دوزه بازی های استعمار انگلیس که هم در سپاه ایران بودند و هم محصورین هرات را تعلیم می دادندهر چند مذاکرات به جایی نرسید ولی این مسئله چیزی از توانائییهای عزیز خان نکاست .


  1394/06/29
آرشیو اخبار پژوهشی
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.