صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1398/06/26
 
 
بانوان خوش ذوق بلوچ استان سیستان و بلوچستان خالق آثار منحصر بفرد جهانی

1398/03/21

کلپورگان با سفالینه های تاریخی و منحصر به فرد و شهرت جهانی؛ شاهکار اندیشه، ذوق، فرهنگ و هنر زنان بومی منطقه، یگانه خالقان سفال کلپورگان که این هنر ارزشمند را نسل به نسل و سینه به سینه از مادران خود آموخته اند و گذشت زمان و حوادث تاریخ نیز نه تنها از اصالت این هنر ارزشمند نکاسته بلکه بیش از پیش بر ارزش های آن افزوده است.

به گزارش ایرنا؛ آب و خاک یکی از برترین مظاهر خداوند بر روی زمین است که انسان از همان ابتدای خلقت به این هنر روی آورده و انسان غارنشین برای تهیه و نگهداری غذا از گل شکل گرفته استفاده می‌کرده است.

سفالگری یکی از مهمترین و قدیمی ترین هنرهای دستی بشر بوده که از دیر باز در ایران رونق داشته است.

سفال و سفال گری در تمدن ایران از جایگاه برجسته ای برخوردار است و در بلوچستان نیز پیشینه آن به عصر پارینه سنگی و پیش از تاریخ بر می‌گردد.

قدمت سفال‌های به دست آمده از محوطه شهر سوخته سیستان واقع در شمال سیستان و بلوچستان و دیگر مناطق باستانی استان به هزاران سال پیش از میلاد مسیح باز می‌گردد.کلپورگان روستایی در ۲۵ کیلومتری شهر سراوان و ۳۹۰ کیلومتری جنوب شرق زاهدان در استان سیستان و بلوچستان واقع شده و به تنها موزه زنده سفال جهان شهرت دارد.

این روستا با سفال و شیوه سفال گری بانوانش معرفی می‌شود و زنان و دختران این روستا سفالگری را از مادر و مادربزرگ و اجداد خود یاد می‌گیرند و از آب و خاک هنری زیبا خلق می‌کنند که هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند.

زنان هنرمند بلوچ سفالینه‌های کلپورگان را با طرح و نقش‌های کاملاً هندسی و بدون لعاب و بدون هیچ‌گونه ابزار و چرخ سفال گری می‌سازند به گونه‌ای که تولیدهای آنها به آثار کشف شده از محوطه‌های تاریخی و کهن منطقه بلوچستان و نقاط دیگر ایران شباهت زیادی دارد.

خاک سفال‌های این روستا معمولاً از معدن خاک رس مشکوتک تأمین می‌شود که در زمان گذشته توسط چهارپایان یا سبدهای مخصوص به کارگاه حمل می‌شد اما در حال حاضر به وسیله کمپرسی به کارگاه حمل می‌شود.

برای جداسازی ناخالصی از خاک ابتدا آن را سرند کرده و سپس آن را در حوضچه ۲ طبقه‌ای می‌ریزند و به آن آب اضافه می‌کنند و سپس خاک را داخل آب به هم می‌زنند تا ذرات خاک در آب به صورت معلق درآید.

بعد از صافی و لوله به حوضچه دوم که با اولی اختلاف سطح دارد و پایین‌تر است منتقل می‌کنند و برای اینکه ناخالصی‌ها از حوضچه اول به حوضچه دوم وارد نشوند معمولاً داخل لوله مذکور چند توری تعبیه می‌کنند تا آخرین ذراتی که در محلول باقی مانده جدا شوند.

سپس دوغاب بدست آمده را در حوضچه دوم به مدت ۲ روز نگه می‌دارند تا آب آن بخار شود و بعد گل به دست آمده را با مقداری از همان خاک قبلی ورز می‌دهند تا آماده کار شود.

در اصطلاح محلی مخلوط به دست آمده «هاجک» نام دارد و رنگ این مخلوط معمولاً خاکستری متمایل به سبز روشن است که پس از پخت در کوره به رنگ نارنجی درمی‌آید.

این مراحل به عهده مردان است اما مراحل بعدی که نیاز به دقت و ظرافت دارد توسط زنان هنرمند کلپورگان با دست انجام می‌شود.تکنیک‌های ساخت سفال این منطقه همان روش‌های چند هزار سال قبل است که همین روش ابتدایی و بسیار ساده باعث شده تا هنر سفالگری کلپورگان در دنیا منحصر بفرد باشد.

برای تزئین و نقاشی سفالینه‌ها نیز از «سنگ تیتوک» استفاده می‌شود که این سنگ در منطقه تپه آچار در کهوران شهرستان مهرستان یافت می‌شود و رنگ آن معمولاً قهوه‌ای یا سیاه است.

تمامی نقوش به کار رفته بر روی سفال کلپورگان تجریدی و ذهنی است که نسل به نسل و سینه به سینه منتقل شده و بر گرفته از اعتقادات و باورهای مردم منطقه است که با نقوش سفال‌های پیش از تاریخ نیز همخوانی دارد.

تمام تولیدات سفالی پس از ساخت ۱۰ روز در معرض تابش آفتاب قرار می‌گیرد تا کاملاً خشک شوند و قبل از اینکه به کوره بروند به وسیله رنگ تیتوک رنگ‌آمیزی می‌شود تا ظرف همراه با رنگ در یک زمان پخته شود.

سفالینه‌های کلپورگان اشکال و کاربردهای متنوعی مانند کوزه، قلیان، انواع ظروف مانند کاسه، بشقاب، پارچ، قندان و اسپند دودکن دارد.
ایرنا

  
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.