صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1399/05/26
 
   
شهر :  اهواز
نام مکان :   چغامیش
نوع مکان : تاريخي
تاريخچه : در جلگه‌ای که آبادی‌های شاه آباد در شمال وشلگهی در غرب و کهنک در شمال شرقی، دولتی و جلیعه در جنوب آن واقعند، در میان دشتی وسیع (40 کیلومتری جنوب شرقی دزفول) چند تپه گلین به نام چغامیش قرار گرفته‌اند. تپه‌ها مرکب‌اند از یک تپه بزرگ و نسبتاً مرتفع و چند تپه کوچک که در جنوب و جنوب غرب آن واقع‌اند.
چغامیش پوشیده از کوزه شکسته‌های فراوانی بود که پس از اولین مطالعه و بررسی روشن شد از عهد پیش از خط باقی مانده‌اند.
کاوشگریهایی که در سال 1961 تا 1966 میلادی توسط موسسه شرقی دانشگاه شیکاگو انجام گرفت نشان داد که چغامیش شهری از دوران پیش از اختراع خط است و قدمت آن به حدود سی و چهارقرن پیش از میلاد می‌رسد.
با همه قدمتی که شهر دارد، باز هیچ چیز نشان‌دهنده آغاز کارها نیست، هم چیز گواهی می‌دهد که دستان کار کشته‌ای در آنجا به کار مشغول بوده‌اند و مردم از قرنها و حتی از چندین هزارسال پیشتر در آنجا سکنا داشته‌اند. فرهنگهای ابتدایی که از روی سبک خاص کوزه‌گری و سفالهای خوش ترکیب آن مشخص می‌شود جانشین یکدیگر شده‌اند. این فرهنگها به حدود شش هزار سال پیش از مسیح می‌رسد و تا این زمان کسی آنرا نمی‌شناخته است. خصلت این دوران را سفالهایی که سخت صیقل یافته روشن می‌سازد، اغلب این سفالها با موضوعهایی نقاشی شده که به طرز شگفت انگیزی به نسبت آن زمان پیش رفته بوده است، سفالهای دورانهای بدعی بانقشهای هندسی تزئین شده که تنگ هم و با موتیفهای مخصوص قلم خوردهاست. این پایه مقدماتی است که بعدها دوره پیش از تاریخ را تشکیل داد و خیلی جلوتر از زمانی است که نقشهای تصویری پدید آمد.
آخرین مرحله پیش از تاریخ سرشار از سفالهایی است از نوع سفالهایی که سالها پیش در شوش کشف شد.
در یکی از مراحل پیش از تاریخ شهر چغامیش به طرز قابل ملاحظه‌ای گسترش یافته است، سطح آن از 16 هکتار بیشتر است. اهالی به کشاورزی اشتغال داشته‌اند و این از روی داسهای تیغه سنگی چخماقی و دستاسها و کج بیلها روشن می‌شود.
آثار بدست آمده به خصوص سفالهای پاره‌ای دوره‌ها به اشیایی که از بین النهرین به دست آمده شباهت دارد. با وجود این مردمان چغامیش اگرچه مجزا نبوده‌اند، دارای فرهنگ خاص بوده‌اند با ویژگی ایرانی و وابسته به ایران جنوب شرقی (دشت پرسپولیس و پازارگاد).
تمدن پیش از خط به دست کسانی که به آنجا برده شده که بر روی خرابه‌های شهرهای پیش از تاریخ به زندگی پرداخته‌اند. و بخصوص با فرهنگهای پیشین خود تفاوت داشته است، این تمدنی بود همانند آن که در همان عصر در بین‌النهرین سفلا وجود داشته است.
به این ترتیب چغامیش دلیلی به دست می‌دهد که دشت شوش بخش لاینفک تمدن پیش از اختراع خط بوده است نه آنکه پاره‌ای از مختصات فرهنگی خود را به سادگی از دیگران گرفته است.
می‌توانیم دوباره تلاشهای ساکنان قدیم چغامیش نظر دهیم. مقدارها سفال به ابعاد و شکلهای مختلف از آنجا بیرون آمده است. از قوطی کوچک بزک گرفته تا خمهای بزرگ ثابت که برای انبار کردن آذوقه به کار می‌رفته است همه منعکس کننده اشتغال‌های اهالی و کارهای مربوط به محله‌های مختلف شهر است. چند شیئی کیشی نشانه‌هایی از زندگانی مذهبی به دست می‌دهد.
از آن جمله است یک طرف آجری که دو دهانه قرینه دارد و با طرح برجسته‌ای ماری را نشان می‌دهد که گلوی بز ماده‌ای را می‌گزد.
این موضوع اشاره‌ای است به نبرد میان نیروهای اهریمنی و چارپایان اهلی که برای بقای آدمی آن همه اهمیت داشتند.
یک ظرف کیشی دیگر که گرداگردش با طرحهای هندسی قلمزنی شده است.شیرهایی را نشان می‌دهد که ماری دور دو به دو آنها پیچیده است، با مردی ماهی به دست.
در میان چیزهای فراوان و مختلف دوران پیش از خط آنچه از همه پر معناتر بود و ما را بهتر به چگونگی آن دوران آگاه کرد اثر مهرهای استوانه‌ای بر روی گل نرم بود.
بر روی قطعات گلها که با ریسمان بر روی ظرف بسته شده اثر ریسمان مشاهده می‌گردد، این چیزها سرچشمه آگاهی‌های بی‌اندازه گرانبها درباره زندگی اقتصادی این دوره است. از آن گذشته تماشای آنها معلومات ما را درباره هنر و جنبه‌های دیگر تمدن پیش از خط بسی غنی می‌کند. صحنه‌ها و موضوعهایی که صدها اثر مهر یافته شده در چغامیش نشان می‌دهند بسیار تنوع دارد. در این نقشها جانور و آدم و دیو هر کدام به فعالیتی سرگرم‌اند و ساده‌ترین این طرح‌ها که تنها جانوران گیاهان را نشان داده از هنر پیشرفته حکاکی روی سنگ حکایت می‌کند.
حالتهای اصلی جانوران با برجستگی‌های دقیق تجسم یافته است. اگر هنرمندان به طور کلی از واقعیت الهام می‌گرفته‌اند اسیر اوهام نمی‌شده‌اند.
موجودات غیرواقعی مانند بزکوهی دو سر با شیری که مانند آدم زانو زده آزادانه با دنیای واقعی درآمیخته است.
در آنها صحنه‌هایی فعالیت انسانی با واقع‌بینی ترسیم شده است. از جمله در آنها مردانی دیده می‌شوند که بز و گوسفندی را راهنمایی می‌کنند، قسمتهای خالی صحنه عموماً با ظرفهایی پر شده که ظاهراً شبانان و ماست‌بندان به کار می‌برده‌اند بر روی دو قطعه گل که اثر یک مهر منعکس است دو زن دیده می‌شود. یکی که سمت راست نشسته نخ می‌ریسد و دیگری مشکی دو دهانه را می‌زند. مشک عنصر تازه‌ای است میان هنر تصویری و نگارش ابتدایی شکل آن همانند علامت تصویری است که از پیش دانسته‌ایم در سومری به معنای شیر بوده است ولی پیش از اکتشاف این تصویر ما رابطه‌اش را با شیر نمی‌دانستیم.
این نمونه‌های هنر تصویری با همه اهمیتی که از نظر حالت هنری و آگاهی ما به زندگی این دوران دارند دارای ارزشهایی هستند بسی از این بالاتر و درست بگوییم سند نخستین دستاوردهای بشری هستند که ارزش جهانی داشته‌اند.
یکی از این نمونه‌ها نخستین سند است که بشر از موسیقی به عنوان شکل هنر سازمان‌یافته دارد. این یک گروه نوازنده را نشان می‌دهد که نیاکان ارکسترهای بعدی را منسجم می‌کند، بر روی اثر مهرهای بسیاری به روشنی نقش نقش چنگ بزرگ را راستی دیده می‌شود که پشت آن نیمرخ نوازنده‌ای که بر روی زانو نشسته پیدا است. از روی تکه‌های بسیار توانستیم طرح این مهر را از نو ترکیب کنیم و شکلش را درآوریم.
بخش بزرگی از مهرهای چغامیش موضوع‌های نظامی را نشان می‌دهد، بر روی دیگر جاها نمونه‌هایی از جنگلها دیده شده است. روی یک اثر مهر چهره بزرگ تیراندازی دیده می‌شود که تجهیزاتش جزء به جزء پیداست.
این صحنه که تا به امروز در هیچ کجا مانند ندارد گروهی مرد را نشان می‌دهد که باگامهای فشرده را می‌روند. گویا یک واحد نظامی آزموده و با انضباط است، طرح دیگری که بدبختانه ناقص است به ظاهر تعداد زیادی کمان را نشان می‌دهد که چه بسا از مقدار ذخیره یک انبار حکایت دارد.

آدرس :  
     
     
     
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.