صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1399/05/26
 
   
شهر :  شوشتر
نام مکان :   بندمیزان شاخه گرگر (بند مسرقان)
نوع مکان : تاريخي
تاريخچه : چنانکه در جای دیگر نیز اشاره شد، بند میزان (عکس شماره 2) در ضلع شمال شرقی شهر فعلی شوشتر و در جنوب بقعه سید محمد گیاهخوار واقع، و به «بند محمدعلی میرزا» و «بند خاقان» نیز معروف است.
همانطوری که در مبحث مربوط به سد شادروان (بند قیصر) گفته شد، زمانی همه آب رودخانه از گذرگاه شطیط روان بوده و از همان گذرگاه یک سر به دریا می‌ریخته است. و چون به علت ژرف بودن بستر رود جز مقدار بسیار اندکی از آن به مصرف آبیاری زمین‌های زراعی نمی‌رسید لذا عده‌ای تصمیم گرفتند تا شاخه‌ای از آن جدا کرده و مقدار قابل ملاحظه‌ای از آب را به مصرف آبیاری کشتزارها برسانند و از اینجاست که اقدام به تعبیه رود گرگر نمودند و سپس بند مسرقان بر روی آن تاسیس شد.
به استناد منابع موجود از جمله دلایل دیگر تعبیه رود گرگر احداث سد شادروان در شاخه شطیط بوده است بدین طریق در نظر داشتند شاخه شطیط را خشک کرده تا بتوانند سد مزبور را بر آن احداث نمایند.
«بند میزان فعلی اگر چه یادگار محمدعلی میرزایی دولتشاه، پسر فتحعلی شاه است ولی قرن‌ها پیش از آن بندی در آنجا برپا بوده و چون شکسته شده بود، دولتشاه آن را دوباره مرمت نمود.»
البته یک بار نیز قبل از دولتشاه توسط نادرشاه تعمیر شده بود. به طوری که صاحب تاریخ جهانگشای نادری می‌نویسد:
«چون بند رودخانه شوشتر که از بناهای شاپور ذوالاکتاف است به سیلاب مرور دهور قصور یافته بود همت والا که در متانت ساد مسد سد اسکندری است به مرمت آن بند پرداخته معماران مهندسین پیشه و کارآگاهان درست اندیشه، بر سرکار تعیین و اخراجات آن را از خزانه عامره مقرر ساختند.»
کسروی به این سوال خود که این بند از کی بنیاد نهاد شد و مقصود از این چه بوده، پاسخ داده و می‌گوید گویا پس از کندن جوی مسرقان (شاخه گرگر) به سبب نرمی خاک خوزستان در این جا نیز رفته رفته آن جوی ژرف‌تر گردیده و آب به آن جا بیشتر روان می‌شد و از طرف دیگر در شاخه شطیط آب کمتر گردیده و به کشاورزی مسیر راه لطمه وارد می‌شده است. از این جهت ناچار شده‌اند که در دهنه مسرقان نیز بندی بسازند و گویا از این جاست که یک شاخه را چهاردانگه و دیگری را دودانگه خوانده‌اند، زیرا آب شطیط دوبرابر آب مسرقان (گرگر) می‌باشد، در حالی که پیش از بستن بند میزان، آب مسرقان بیشتر از شطیط بوده است.
به هر حال زمان پدید آمدن این بند و نام پدیدآورنده آن معلوم نیست. جز این که علی یزدی در «ظفرنامه» که سفر تیمور را به خوزستان نوشته است، دو شاخه کارون را با نام‌های «چهاردانگه» و «دودانگه» یاد می‌کند و از این جا پیداست که بند میزان پیش از آن ساخته شده است.
آقای محب شاعر شوشتری در وصف بندی میزان می‌سراید:
این بند دلفریب که بر ساحل شطیط
بسیار سال‌هاست تو زیبا نشسته‌ای
اند شمال شوشتر ای جاودانه بند
چون قو کنار بستر دریا نشسته‌ای
زان خوانده‌اند سد میزان ترا که تو
میزان میان رود فریبا نشسته‌ای
اعصار بیشمار نهادی به پشت سر
در عین خامشی تو چه گویا نشسته‌ای
بر سنگ‌های پیکره‌ات بوسه زد محب
بر جا بمان همیشه که خوش جا نشسته‌ای
آدرس :  
     
     
     
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.