صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1397/08/09
 
   
شهر :  یزد
نام مکان :   خانه اخوان سیگاری
نوع مکان :
تاريخچه : خانه سیگاری مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی (ره)، روبروی امامزاده فاضل واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است . قسمت های مختلف این خانه در اوایل و اواسط و اواخر دوره قاجاریان و بخشی از آن در دوره پهلوی ساخته شده است. بنا یک حیاط میانی وسیع و سه حیاط خلوت و دو ورودی دارد. در این خانه، فضاها رو به حیاط نشسته اند که مرکز توجه عناصر پیرامون خود و واسطه پیوند آنهاست. به این ترتیب، در این خانه حیاط مهم ترین فضاست خانه سیگاری از مجموعه تراب که در شهر یزد - محله گازرگاه - خیابان امام خمینی - کوچه سوم شهید پاکنژاد روبروی شاهزاده فاضل و در نزدیکی مجموعه میرچقماق ، مسجد حظیره و بازار و مسجد جامع واقع است ، در بافت قدیمی قرار گرفته و پس از عبور از معابری کم عرض و با مشاهده دیوار های بلند سایه انداز و گذشت از ساباط ها به آن دست خواهیم یافت . تاریخچه خانه سیگاری قسمت های مختلف بنای خانه سیگاری بر طبق گزارش های موجود در سازمان میراث فرهنگی مربوط به اوایل ، اواسط و اواخر دوران قاجار می باشد که در آن دوران به عنوان خانه مسکونی ساخته شده است اما بانی اولیه آن مشخص نیست و بخشی از آن نیز مربوط به دوره پهلوی می باشد. در دوره پهلوی اول این بنا به مدرسه تغییر کاربری داده است و تقریبا از سال 1300شمسی به مدت 20 سال به نام مدرسه تدین و به مدیریت آقا سید هاشم فقیهی یکی از مدارس مهم شهر یزد به شمار می رفته است . بعد از دوران مدرسه بنا توسط آقای اخوان سیگاری خریداری شده است. و مدت 50 سال در اختیار خاندان سیگاری ( مرحوم آقای حاج عبدالحسین سیگاری) بوده است آقای سیگاری بعد از خریداری تغییراتی در بنا بوجود می آورد از جمله ساختمان دفتر کار در اندرونی و یا تبدیل 5دری به 4دری که مهندس اولیا نظریه دارند که تقلیدی است از روس ها برای اینگونه پنجره و خیلی از فضاها دخالت غیر اصولی شد . ( از دست نوشته های دکتر جدی ) این بنا مدتی بدون سکنه بوده است و در اثر همین موضوع آسیب های زیادی دیده است . تا اینکه در آبان ماه سال 1373 هجری شمسی توسط تنی چند از اساتید دانشکده معماری شهید بهشتی به نام های دکتر احمد اصغریان جدی ، دکتر فرهاد فخاری تهرانی ، آقای بهرام قدیری و حسن رضایی نوری به منظور احیا ، از وراث مرحوم سیگاری ( آقای صادق اخوان سیگاری یزد ، خانم اشرف اخوان سیگاری یزد و وراث مرحوم علی محمد سیگاری یزد ) به منظور احیا از خاندان سیگاری خریداری شده و طبق اسناد موجود مرمت آن نیز بلافاصله بعد از خریداری شروع شده است . بعد از خریداری بنا به منظور حفاظت و جلوگیری از آسیب بیشتر و همچنین رسیدگی به کارگاه بخش حیاط بیرونی که آسیب های جدی دیده بود مرمت گشته و در دوره های مختلف افرادی در آن ساکن گشته اند . در تاریخ 7/5/1374 مدیریت کارگاه از طرف شرکت احیا و مرمت به آقای بوالحسنی و در تاریخ 4/8/75 به آقای محمد بخشایی و دو تن از دوستان ایشان به عنوان خوابگاه دانشجویی اجاره دادند . از همان ابتدای خرید خانه تلاش های زیادی برای ثبت رسیدن خانه صورت گرفته بود . این خانه در سال 1376 در میراث فرهنگی به ثبت رسیده و جز آثار ملی شناخته شده است . تا سال 1375 کارگاه مرمتی خانه سیگاری دایر بوده است بعد از آن به مدت 2سال کار مرمت متوقف شده و مجددا از مهر 1378 کارگاه شروع به کار نموده است . در این مدت کلاس های مختلف درسی نظیر مرمت ابنیه تاریخی، نور و صدا ، برخی جلسات پرسش و پاسخ نیز برگزار شده است. در تیرماه1390 خانه توسط آقای سید ناصر رضوی و سید هادی رضوی به منظور ایجاد فضایی برای تجربه زندگی ایرانی از مالکان آن خریداری گردید و در 7/9/1390 کارگاه مرمت در آن دایر شد خانه سیگاری تنها از یک طرف در مجاورت کوچه قرار می گیرد و سه جهت دیگر توسط سه خانه احاطه شده است . این بنا دو ورودی از کوچه ( ورودی اصلی و فرعی ) می گیرد که در دورترین فاصله ممکن از هم قرار گرفته اند . خانه دارای چهار حیاط می باشد گرچه دو حیاط از این چهار حیاط ابعاد کوچکی دارند و المان های معمولی حیاط های ایرانی از قبیل حوض و...... را ندارد . این چهار حیاط شامل 1- حیاط بیرونی 2 - حیاط اندرونی 3- حیاط کار یا تجارتخانه 4- حیاط خدمه یا خدماتی می باشد ورودی فرعی در گذشته به یک هشتی می رسیده و دارای یک سقف رسمی بندی بوده که بعد ها به دلیل ایجاد یک پله دسترسی به بام با سقف دیگری پوشانده شده است و هشتی فرم اولیه خود را از دست داده است و احتمالا محل ورودی نیز تغییر نموده است . این ورودی با راهرویی از یک سمت با چند پله که به سمت بالا می رود به اتاقی می رسد که هم اکنون از آن به عنوان آشپزخانه استفاده می شود و از جهت دیگر به حیاط اندرونی راه دارد حیاط بیرونی : با چرخشی 90 درجه به سمت راست از راهروی ورودی فرعی به حیاط اندرونی وارد می شویم . در ضلع مقابل یا جبهه شرقی اتاقی با سه در قرار دارد که در مقابل آن ایوان کم عرضی قرار دارد که پیش از این رواق بوده است که بعد ها ضمن عقب نشینی بسته شده و اکنون دارای سه در می باشد . در جبهه جنوبی تالار کوچکی وجود دارد که قبلا بادگیری در گوشه آن وجود داشته است که در حال حاضر مسدود شده است . در سمت غربی دو در وجود دارد که یکی به زیرزمین ( زیرزمین نارنج ) و دیگری به یک سرویس بهداشتی کوچک راه دارد . در ضلع شمالی حیاط راهرویی است که حیاط بیرونی را به حیاط اندرونی متصل می نماید . در انتهای همین راهرو پله ای قرار دارد که ما را به اتاق سه دری روی راهرو می رساند . در میان حیاط بیرونی ، نورگیر مربع شکلی قرار دارد که نور زیر زمین را تامین می کند . حیاط اندرونی : حیاط اصلی مستطیل کشیده ای است که حوض بزرگی با 5 فواره در میان دارد که توسط باغچه ها احاطه شده است . در ضلع شرقی حیاط تالار بزرگی است که به تالار بادگیر نام گذاری شده است که پیش از این اتاق پنج دری بوده است . در دو سمت تالار اتاق های دودری و راهرو های دسترسی به اتاق ها واقع شده اند . راهروی سمت راست تالار به ورودی اصلی بنا ، مطبخ و طویله نیز دسترسی دارد . در گوشه جنوب شرقی حیاط اصلی سرویس های بهداشتی در ترازی پایین تر از حیاط واقع شده است . در گوشه شمال شرقی حیاط اصلی راهرویی است که به حیاط خدمه می رسد روی همین راهرو اتاقی است که پستوی اتاق دو دری ضلع شرقی حیاط اصلی می باشد . در ضلع شمالی اتاقی سه دری در میانه نما قرار گرفته که گویا در گذشته ارسی داشته است . در دو سمت آن راهروهای دسترسی و بعد از آنها اتاق هایی با یک در رو به حیاط و دری به اتاق هایی به نام تاریکخانه وجود دارد . در روی همین اتاق ها گوشواره ها قرار دارد که دسترسی آن ها از طریق پله هایی است که در انتهای راهرو ها تعبیه شده است . در زیر اتاق ارسی زیرزمینی وجود دارد که از طریق پله هایی از گوشه همین جبهه می توان بدان رسید . در زیر اتاق تاریکخانه غربی دفینه ای قرار گرفته که پله های دسترسی آن در انتهای اتاق قرار گرفته است . این اتاق به وسیله دو نورگیری که با مرمر پوشیده شده است روشن می گردد . پیش از این در انتهای اتاق یک نیم طبقه الحاقی وجود داشته است که اکنون تخریب گردیده است . اتاق تاریکخانه شرقی نیز دارای یک نور گیر مرمری است . این اتاق با توجه به طاقچه های بزرگی که دارد احتمالا به عنوان انبار استفاده می شده است . در گوشه تاریکخانه شرقی دفینه ای است . که برای حفظ اموال با ارزش خود یا حفظ جان خود از این فضا استفاده می شده است . در این اتاق پلکانی وجود دارد که ما را به یک اتاق کم عرض و کشیده می رساند که پنجره آن رو به حیاط خدمه باز می شود . در میان ضلع غربی حیاط اصلی یک اتاق 4دری با تابش بند های قفقازی قرار دارد که در گذشته 5 دری بوده است . در کنار اتاق 4 دری دو راهرو و دو اتاق دو دری با قرار گرفته که پیش از این سه دری بوده است این اتاق ها همانند 4 دری دارای تابش بند های قفقازی است . اتاق دو دری جنوبی در حال حاضر به عنوان منبع آب استقاده می شود و درهای آن مسدود شده است . در انتهای یکی از این راهرو ها پله های دسترسی به پشت بام قرار گرفته است . ضلع جنوبی ایوان کوچکی با ستون های پهلوی در میان دارد . در این ضلع نما در میانه دو لایه می شود و فرورفتگی می یابد . در لایه دوم نما اتاق پهلوی است که در قسمت انتهایی آن اتاق بادگیر واقع شده است . در دو سمت اتاق پهلوی اتاق های خورشیدی قرار گرفته که یکی از اتاق ها یک نیم طبقه دارد و اتاق دیگر در گذشته همین فضا را داشته که در حال حاضر وجود ندارد . مسیر دسترسی به نیم طبقه از راهرویی است که اتاق پهلوی را به اتاق خورشیدی متصل می کند . حیاط خدمه در گوشه شمال غربی حیاط اصلی راهرویی شیب دار است که ما را به حیاط خدمه که در ترازی پایین تر از حیاط اصلی است می رساند . در ضلع جنوبی این حیاط مطبخ اصلی و در ضلع شمالی مطبخ صفوی و انبار آذوقه قرار گرفته است . در ضلع شرقی ، انبار خدمه و روی آن اتاق خدمه قرار دارد که به اتاق تجارتخانه سیگاری راه دارد . در گوشه شرقی حیاط خدمه یک پله زیرزمینی است که به اتاق قند و سرداب راه دارد . در ضلع جنوبی حیاط خدمه راهرویی است که به طویله میرسد که در زیر ورودی اصلی خانه قرار گرفته است و با یک کانال عمودی به آن مرتبط می شود . ادامه این مسیر ما را به حیاط اصلی می رساند . حیاط تجارتخانه ورودی دوم خانه سیگاری به یک هشتی می رسد که دارای کاربندی می باشد . درست در مقابل ورودی در دیگری وجود دارد که ما را به حیاطی می رساند که حیاط تجارتخانه نام دارد . در جبهه شمالی این حیاط یک اتاق سه دری است که قبلا پنج دری بوده و آقای سیگاری از آن به عنوان اتاق کار استفاده می نموده و همانگونه که ذکر شد با دری به اتاق خدمه راه دارد . در اضلاع دیگر حیاط هیچ فضای دیگری وجود ندارد جز پله ای که ما را به پشت بام می رساند .
آدرس :  
     
     
     
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.