صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1397/08/27
 
   
شهر :  آبادان
نام مکان :   مسجد رنگونيها
نوع مکان : مذهبی
تاريخچه : در گذشته در ميانمار ( رنگون ) پالايشگاهي با تركيبي از پاكستانيها و انگليسي ها وجود داشته. زماني كه پالايشگاه نفت آبادان تأسيس شد ( دولت انگلستان در آن سهيم بود ) آن عده به آبادان آمدند. درواقع در آن زمان هندوها و پاكستانيهاي بسياري جزء كارگران و كارمندان نفت بوده اند.
هندوها و پاكستانيها معتقدند كه در دنيا به سه چيز نياز دارند : منزل , مسجد و باشگاه ( كلوپ ). در آن زمان پاكستانيها , بنگلادشي ها و رنگونيها كه جزء مغزهاي متفكر و كارمندان عالي رتبه فني بودند , از مسئولين پالايشگاه خواهان مسجدي شدند كه به محل كارشان نزديك باشد. پالايشگاه قطعه زميني را بصورت رايگان در اختيار آنان گذاشت. هزينه ساخت اين مسجد به عهده خود پاكستانيهاي كارمند و كارگر شركت نفت بوده. البته رنگونيهاي ساكن پاكستان مبلغي را براي ساخت و ساز مسجد اهدا كرده بودند. طبق اعتقادات آنان با اين كار مكان مسجد حلال و عبادت كردن در آن مباح خواهد بود. اما تعميرات , بازسازي , رسيدگي به خرابيهاي مختلف , پرداخت قبوض آب و برق و ساير خدمات بر عهده شركت نفت بود.
اين مسجد به همت والاي متولي شيخ عبدالرشيد مندل صاحب , استاد عبدالحميد اسلام آبادي در سال 1339 قمري مطابق با 1921 ميلادي و 1300 شمسي تأسيس شد. اكنون اين مسجد حدود 83 سال قدمت دارد.


ناگفته نماند كه طبق اظهارات بعضي از هندي هاي مقيم آبادان اين مسجد يك شبه توسط هفت هزار كارگر هندي ساخته شد. از طرفي ديگر رئيس سابق اداره اوقاف جناب آقاي مقدم و آقاي افضل راجا ( پسر محمد اسلم راجا ) گفته هاي مذكور را نفي مي كنند. به گفته آنها چنين مسجد باشكوهي با اين همه ظرافت و سليقه خاصي كه در آن به كار برده شده محال است كه يك شبه ساخته شود. شكل ها و علامت ها و گل هاي موجود بر ستونهاي مسجد همه نشانه تنديس و حالتهايي از عبادت و محبت انسان نسبت به خدا و الهيات مي باشد. همه اينها نشانه از اين دارد مسجد بوسيله اشخاصي كاردان و ماهري ساخته شده است.
در ابتداي ورود به مسجد بناي گنبدي شكل از جنس سيمان وجود دارد كه از دو طرف داراي چند پلكان كه مؤذن به هنگام اذان بوسيله آنها به بالاي بنا رفته و اذان را با صوتي دلنشين و زيبا به استماع عبادت كنندگان مي رساند. البته درب ورودي مسجد قبل از اين بنا قرار دارد. مسجد داراي 3 در بوده. در حياط مسجد قسمتي به عنوان وضوخانه كه شامل منابع و شيرهاي آبي براي عبادت كنندگان شاخته شده بود تا بوسيله آنها وضو بگيرند و نماز را به جاي آورند. مسجد داراي چندين ستون و پنجره گنبدي شكل مي باشد. بر قسمتهايي از ديوارهاي مسجد و ستونهاي آن گل و بوته هاي برجسته اي وجود دارد. جنس اين گل و بوته ها از مصالح بسيار مقاوم و مستحكمي است كه با وجود قدمت بسيار زياد مسجد همچنين صحيح و سالم باقي مانده است.
در گذشته مسجد داراي دو بخش بوده , يكي ساختمان اصلي مسجد و ديگري منازل مسكوني كه در مجاورت مسجد وجود داشته و جزئي از مسجد به حساب مي آمدند و بوسيله ديوارهاي پليتي از ساختمان اصلي جدا شده بودند. در انتهاي اين مسجد چندين اتاق , چهار دستشوئي و يك حمام وجود داشته است. خود مسجد از دو قسمت سالن و محراب تشكيل شده بود. در گوشه اي از مسجد كوزه بزرگي كه بر روي چهارپايه اي چوبي قرار گرفته بود وجود داشته كه در آن آب آشاميدني عبادت كنندگان را قرار مي دادند . سالن را با موكت مفروش كرده و محل نمازگزاران را بوسيله سجاده هايي مشخص كرده بودند. در ابتداي ساخت مسجد مكاني براي نصب كولر وجود نداشته ولي بعد از چند سال به همت متوليان مكاني براي نصب كولر و سيستمهاي خنك كننده ايجاد كردند.
منازل مسكوني كه در مجاورت مسجد قرار دارد , محل سكونت متولي مسجد يعني آقاي محمد اسلم راجا و مؤذن مسجد آقاي علي قالبي و محل سكونت خانواده اي سياهپوست بنام خانواده آقاي زاهد ( كه فوت كرده بود ) يعني بيوه وي و فرزندانش بوده است .
علاوه بر اين افراد دو خانواده هندي ديگر به نامهاي اشكاني زاده و آقاي حاج ملا شعبان هندي كه از پيش نمازهاي مسجد بودند در آن منازل مسكوني زندگي مي كردند.
در گذشته در اين مسجد نماز جماعت برگزار مي شد. رنگوني ها سني مذهب بودند. آنها در گذشته به هنگام فرا رسيدن ساعات عبادت , دست از كار مي كشيدند و به عبادت مي پرداختند . آنان از مهر و تسبيح استفاده نمي كردند. با اين حال در گوشه اي از اين مسجد طاقچه اي را جهت قرار دادن مهر و تسبيح براي نمازگزاران شيعه تعبيه شده بود. بعضي از شيعيان بدليل اينكه اين مسجد نزديكترين به محل كارشان بوده , با برادران سني خود در آنجا نماز مي خواندند. در آن زمان جمعيت بسيار زيادي به نماز مي ايستادند بطوريكه عده اي خارج از مسجد سجاده هاي خود را قرار مي دادند و بيرون از مسجد نماز مي خواندند. با اين كار خيابانهاي اطراف مسجد هم مسدود مي شد.
پيش نمازها داراي ويژگيهاي خاص بوده اند : آنها بايد آشنا به احكام ديني و پاسخگوي مسائل شرعي سايرين باشند , براي نمازگزاران خطبه هايي ايراد مي كردند , لباس بخصوصي نمي پوشيدند و در حقيقت پوشش آنها بستگي به قوميتشان داشته , مثلاً اگر پاكستاني بودند لباس پاكستاني , اگر بلوچي بودند لباس بلوچي به تن مي كردند.
در مسجد آداب و رسوم خاصي وجود داشت مثلاً هيچ كس با كفش حق ورود به محيط مسجد را نداشت. اين امر از نظر رنگانيها نوعي بي حرمتي به حساب مي آمد. هيچ كس حق نداشت سيگار بكشد و زنان نيز اجازه ورود را به مسجد را نداشتند. اين امر ريشه در آداب و رسوم پاكستانيها داشته است.
مراسم مذهبي كه در گذشته در اين مسجد برگزار مي شده : مراسم عيد فطر , عيد قربان و ميلاد نبي مكرم اسلام حضرت محمد مصطفي (ص) بوده است. بنا به اعتقاد اهل تسنن ميلاد و وفات پيامبر 12 ربيع الاول است. اما ايشان در اين روز فقط مراسم تولد پيامبر را به جا مي آوردند كه عيد ميلاد ناميده مي شود. در گذشته جشنهاي مذهبي كشور ايران را در اين مسجد برگزار مي كردند.
لازم به ذكر است كه در زمان فوت آيت الله العظمي طالقاني مراسم ترحيمي در اين مسجد توسط پاكستانيهاي مقيم ايران برگزار شده بود. اين درصورتي است كه بنا به اعتقادات پاكستانيهاي مذكور هيچ گاه مجلس ترحيمي براي هيچ كدام از درگذشتگان خود برگزار نمي شده است. در حقيقت انجام اين كار در نزد آنان مكروه بوده. پس نتيجه مي گيريم كه برگزاري مراسم ترحيم براي شادي روح آيت الله طالقاني نشان از دوستي و مراقبت اقوام مختلف امت اسلامي است.
طبق گفته هاي آقاي اشكاني يكي از پاكستانيهاي مقيم آبادان , آقايي به نام مهندس علي رنگاني مشغول كشتي سازي شيپنگ و برادرش آقاي جودري از اولين متوليان مسجد بودند , بعد از آنها به ترتيب آقاي راجا , آقاي قاضي بودند.
طبق اظهارات آقاي افضل راجا نام مسجد مذكور در ابتدا مسجد جامع بوده كه آقاي رنگاني بعدها مسجد را به نام مسجد رنگانيها نام گذاري مي كند.
پشت امام ها به ترتيب حاج ملا شعبان هندي و بعد از وي آقايي به نام مولوي قادري بودند. در زمان جنگ مولوي علاءالدين مؤذن و پيش نماز بود. آخرين پيش نماز مسجد ملايي بنگالي بود كه تا دوران جنگ نيز در آبادان زندگي مي كرد. وي عالم و فاضل و حافظ قرآن بود. اين شخص در قسمتي از اتاق هاي مسكوني مسجد زندگي مي كرد. بعد از جنگ و تا زمان حصر آبادان هيچ كسي در مسجد نماند و متولي خاصي نداشت.
پس از جنگ و در زمان بازسازي كليه منازل مسكوني مسجد به تصرف دولت درآمدند و ويران و منهدم شدند. در آن زمان پاسگاهي را در كنار مسجد بنا كردند كه با اين تواصيف تقريباً نيمي از اراضي مسجد به تصرف دولت درآمد و ساختمان اصلي مسجد را دستخوش تغيير كرد. در واقع قسمت زيادي از ساختمان قديمي مسجد تخريب شد و در محدوده ساختمان پاسگاه قرار گرفت. قسمتهايي كه در گذشته محل سكونت مؤذن مسجد و خانواده , خادم مسجد , پيش امام مسجد بود , همه از بين رفت و براي ساختن پاسگاه از آن استفاده كردند.
در زمان جنگ آقاي راجا به همراه شخص ديگري به نزد آقاي جمي مي روند و خواستار اجازه فعاليت هاي خود شدند. آقاي جمي فرموده بودند كه چون زمان جنگ و درگيري است بهتر است موقتاً فعاليتهاي اين مسجد تا بعد از جنگ مسكوت بماند.
بعد از جنگ در پي اقداماتي كه از طرف آقاي راجا و اداره اوقاف و در زمان رياست جمهوري آقاي رفسنجاني صورت گرفته بود , اجازه ساخت و ساز و ترميم اين مكان داده شد. البته قبل از آن قسمتي از معماري و بناي مسجد در اثر بي توجهي مسئولين امر و در اثر حوادث طبيعي رو به انهدام گذاشت. چند سال پيش نيز قصد ويران كردن آن را داشتند كه ميراث فرهنگي اقدام كرد. مسئولين امر مجوز را به سازمان ميراث فرهنگي دادند تا سازمان مذكور مسئوليت ساخت آن را به عهده بگيرد. اكنون پس از گذشت چند سال ميراث فرهنگي مشغول بازسازي اين اثر زيباي تاريخي مذهبي مي باشد.







آدرس :  
     
     
     
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.