صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1397/11/24
 
   
شهر :  شيراز
نام مکان :   علي‌بن حمزه
نوع مکان : مذهبي تاريخي
تاريخچه : علي‌بن حمزه در اثر فشار خلفاي عباسي در 220 هجري به شيراز فراركرد و در غاري كه بعدا باباكوهي براي اعتكاف خود برگزيد پنهان شد. روزها هيزم فراهم مي‌كرد و گاهي به دروازه استخر مي‌آورد و از فروش آن آذوقه خرديه براي خانواده به غار مي‌برد.
روزي مامورين خليفه او را از خالي كه بر صورت داشت شناختند و گردنش را زدند و آن سر را به بغداد فرستادند و جسد را در محل فعلي (بالاي پل دروازه اصفهان) دفن كردند. عضدالدوله ديلمي بر آن قبر بقعه‌اي ساخت و دختر سيد شريف زيدبن اسود را نيز به زني گرفت و چون زيد مرحوم شد او را در نزديكي علي‌بن حمزه دفن كردند كه اكنون اين مقبره دست در شيب جنوبي پل دروازه اصفهان در سمت غربي خيابان قرار گرفته. زيدين اسود به هشت واسطه نسبش به امام حسن بن علي مرتضي مي‌رسد.
در ورودي بقعه شاه ميرعلي بن حمزه اگر چه كهنه و فرسوده شده ولي از نظر كنده‌كاري نمونه‌اي از ذوق و هنر مردم شيراز است. پس از عبور از دهليز در محلي كه وارد صحن مي‌شوند بر بالاي درگاه، سنگ سرخ رنگي نصب شده كه كتيبه بسيار زيبايي به خط ابراهيم سلطان فرزند شاهرخ تيموري بر آن نقر گرديده است.
بقعه را خياباني از هنرستان فعلي جدا مي‌كند. سابقا محل اين هنرستان، گورستان (جوان‌آباد) بود. پيكر رحيم خان فرزند كريم خان زند كه درسال 1191 درگذشت در يكي از اطاق‌هاي بناي هنرستان قرار دارد. در جوار آن گور يكي از فرزندان كريمخان كه به سال 1185 فوت نموده واقع شده است.
در سال 1341 نويسنده ماموريت يافت تا از نزديك درباره وضع بناي محلي موسوم به امامزاده حمزه واقع در بوانات مطالعه نمايم. از آنجا كه اين امامزاده پدر علي بن حمزه است قسمتي از گزارش خود را كه طي نامه‌اي به اداره كل باستان شناسي ارسال شده نقل مي‌نمايد.
امامزاده حمزه كه از نظر گچ بري‌ها، معجر و درهاي خاتم و منبتكاري و اسلوب معماري طاق و گنبد در رديف 305، ثبت آثار تاريخي شده يكي از اولادان امام موسي كاظم است كه با گروه‌ زيادي به ايران آمد. ورود اين كاروان به ايران مصادف با درگذشت حضرت رضا و تعقيب آنان از طرف حكام بود كه اولين برخورد و تصادم در خانه زنيان فارس واقع شد و از آنجا بني‌هاشم به اطراف و اكناف پراكنده شده و هر كس براي حفظ جان خويش راه دياري را در پيش گرفت. حمزه ظاهرا به اتفاق خواهرش در محلي كه اكنون دهكده بزم در 22 كيلومتري سوريان (مركز بوانات) قرار دارد مقتول يا درگذشته و مقبره خواهر و برادر به فاصله دويست متري يكديگر قرار گرفته.
بناي كنوني امامزاده عبارت است از يك گنبد مدور به ارتفاع تقريبي 16 متر كه سبك طاق مدور آن عينا به قيصريه بازار لار شباهت دارد. دور تا دور بدنه طاق در فواصل معين با كتيبه‌هاي كوچكي از خط كوفي تزئين شده است. سه شاه نشين در جهات شمال، جنوب و مشرق واقع شده و در ورودي روبه مغرب باز مي‌شود. محوطه امام‌زاده عبارت است از فضاي نسبتا بزرگي كه درختان چنار كهنسال حاكي از آن است كه لااقل از هفتصد سال پيش امامزاده مورد توجه مردم بوده است.
درب ورودي حياط امامزاده نيز در سمت باختر قرار دارد كه سردر آن فروريخته و تنها قسمت جزيي از گچ بري‌هاي آن باقي مانده است. اين گچ بري‌ها يكي از نفيس‌ترين آثار هنري قرن دهم هجري به شمار مي‌رود. تناسب عجيب و خوش حالت اسليمي‌ها با نقوش بديع و زنده و صحنه‌هاي جاندار نزاع شير و آهو علاوه بر اين كه حاكي از چيره‌دستي هنرمندان است به وضعي خيال‌انگيز مبين هيجانات و مظاهر روحي مردم در سواحل كوير مي‌باشد.
در ضلع دست راست ورودي اشعاري بر قطعه سنگي منقور است كه نصب آن به دستور ميرزا محمدحسين وزير صورت گرفته و تاريخ آن معادل با مجموع حروف ابجدي اين مصرع (بحمدالله دعاي خير حاصل) يعني سنه 1074 مي‌باشد.
در امامزاده نيز قديمي است و در قسمت بالايي آن آيه‌اي از قرآن به صورت برجسته نقر گرديده. محوطه‌اي كه در ورودي بدان منتهي مي‌شود و به وسيله درب ديگري از حرم جدا شده عبارت از طاقي است كه داراي اشكال هندسي است و گچ‌بري‌هاي بسيار زيبايي از سقف آن فرو ريخته و قسمتي نيز زير گچ كاري‌هاي بعدي پنهان مانده. در ضلع دست راست در دو لنگه‌اي خاتم‌كاري اطاقي است كه آن هم از آثار دوران صفوي است. در وسط در نوشته شده (عمل استاد علي بمان نجار 993) و دور تا دور قسمت بالايي چهارچوب با خط ثلث زيبايي اسامي دوازده امام كنده‌كاري شده. معجر چوبي از سه طرق منقش به كنده‌كاري‌هاي برجسته مي‌باشد كه به دستور شاه عباس بزرگ (994-1038) تهيه شده. بر روي در معجر با خط ثلث نوشته شده (كتبه الفقير بماند علي في السنه الف و سبع)
در ضلع ديگر معجر اشاعري حاكي از آن است كه به دستور شاه عباس اول معجر تهيه شده و تاريخ تهيه آن هم كه در سنه 1007 مي‌باشد چنين سروده شده.
چو فيضم لم يزلي است اين، تو نيز تاريخش اگر طلب كني از (فيض لم يزل) درياب
در ديوار غربي نيز گچ‌بري‌ زيبا و خوش خطي ديده مي‌شود كه نام استاد كار آن را چنين نقش نموده (عمل استاد شمس‌الدين عبدالحسين اصفهاني بنا).
گچ‌بري جرزهاي يكي از شاه‌نشين‌هاي داخل حرم نيز مؤيد اين است كه قبل از پادشاهي شاه عباس كبير گچ‌بري‌ها تهيه شده و بيت زير تاريخ آن را اعلام مي‌دارد:
به اهتمام همام الانام گشت تمام به سال نهصد و پنجاه‌وسه به فتح و ظفر .

آدرس :  
     
     
     
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.