صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1399/03/07
 
   
شهر :  قم
نام مکان :   معرفي اجمالي حوزه علميه قم
نوع مکان : مذهبي تاريخي
تاريخچه : سالياني است كه شهر مقدس قم رسما به عنوان مركز علمي و فرهنگي جهان تشيع مطرح است و اين به واسطه اجلال نزول مراجع عظام تقليد و عالمان دين و تشكيل حلقات دروس حوزه در سطوح عاليه است و از آن جا كه طلاب علوم ديني در حين تحصيل همزمان به تدريس و تاليف و همچنين كارهاي تحقيقي مي‌پردازند، همين امور موجب شده است كه سطوح متوسط و حتي سطوح اوليه علوم ديني نيز در اين شهر علم و اجتهاد داير شود. البته اين رونق علمي در حوزه مقدس قم را ائمه معصومين (ع) نيز پيش گويي كرده بودند، از جمله اين كه امام صادق(ع) فرمود:... زماني مي‌رسد كه از قم علم و دانش به ديگر شهرها از شرق تا غرب منتشر مي‌شود، تا جايي كه اين شهر بر شهرهاي ديگر دليل و اسوه گشته و تا آن جا كه هيچ كس در زمين نيست كه از قم به او بهره‌هاي علمي و ديني نرسد. آن‌گاه است كه زمان ظهور حجت‌ خدا و قائم ما فرا مي‌رسد.
(بجارالانوار، ح 60، ص 213.)
به نظر مي‌رسد فعاليت‌هاي علمي و مذهبي در اين شهر مقدس به زماني كه بر مي‌گردد اشعريون براي عمران و آباداني و يا امنيت خود به اين منطقه روي آوردند و سنگ بناي مسائل علمي و مذهبي در اين شهر به دست عالم فقيه، و محدث نامدار عبدالله بن سعد اشعري گذارده شد و سپس توسط عالمان بزرگواري چون ابراهيم بن هاشم قمي،«ابن بابويه» و زكريا بن آدم و احمد بن اسحاق قمي(ره) و ديگران از اصحاب ائمه معصومين (ع) رشد يافت، و بازار علم و ادب و نقل حديث در اين مركز شيعي رونق گرفت، تا جايي كه معروف است منقولات رجال حديث قم مورد امضاي ائمه معصومين(ع) بود. متقابلا علماي قم نيز با سخت‌گيري و دقت تمام ناقلان تاريخ و حديث را به زودي تاييد نمي‌كردند و حتي افراد ساده انديش و سست عقيده در نقل حديث را از اين شهر اخراج مي‌نمودند.
پس از گذشت ساليان متمادي از اين روش با حضور مرحوم ميرزاي قمي (ره) آن عالم فرزانه و سترگ توجه حكومت قاجار و شاهان اين سلسله به اين شهر مقدس بيش‌تر مي‌شود. هجرت مرحوم ملاصدرا آن فيلسوف بزرگ و حكيم متاله از شيراز و سكنا گزيدن ايشان در كهك قم برگ ديگري از تاريخ علم و حكمت در اين شهر است و همچنين اقبال و اسكان حكيم نامدار مرحوم فيض كاشاني (ره) و تاسيس مدرسه مباركه فيضيه در جوار حرم مطهر و ملكوتي حضرت فاطمه معصومه(س) نشان از رشد فكري و انديشه مردم و رغبت طلاب علوم ديني به اين شهر مقدس است.
اما از اواخر دوره قاجاريه و شروع دوره پهلوي، حوزه مقدس نجف اشرف با توسعه و رونق شگفت انگيز خود مركز اجتماع فرهيختگان فقه و فقاهت گرديد و تمام توجهات به آن شهر مقدس معطوف گشت و تبعا يك رخوت و سستي در حوزه مقدس قم پيش آمد و طلاب و عالم ساكن در اين شهر باسختي زياد، دور از درياي علم (در حوزه نجف‌اشرف) با اندوخته‌هاي علمي و با آميزه‌اي از غيرت ملي و يا از باب احساس تكليف از پرچم و چراغ علم و فضيلت نگهباني مي‌نمودند. با مهاجرت مرحوم آيت‌الله العظمي حاج شيخ عبدالكريم حائري يزدي (ره) در سال 1315 شمسي از اراك به قم و تشكيل جلسات و دروس حوزوي، غبار غربت از اين حوزه مقدس برداشته و روحي تازه در كالبد دانش پژوهان و طلاب اين شهر مقدس دميده شد.
تاسيس مدرسه دارالشفا در مجاورت مدرسه فيضيه نشانه اقبال طلاب جوان به اين حوزه مقدس بود و از آن سال‌ها ديگر در كنار حوزه علميه نجف نام حوزه علميه قم به طور جدي مطرح بود. پس از ارتحال مرحوم حاج شيخ عبدالكريم(ره) مجددا هاله‌اي از غربت اما زودگذر بر تارك اين حوزه مقدس سايه افكند.
اما علماي ثلاث يعني مرحوم آيت الله حجت (ره)، مرحوم آيت الله سيد محمد تقي خوانساري (ره) ور مرحوم آيت‌الله سيد صدرالدين صدر (ره) اين علم را دست به دست گدراندند تا اين كه اين دوره نيز با سختي‌هايش گذشت. در سال 1322 با هجرت نوراني حضرت آيت الله العظمي حاج آقا حسين طباطبايي بروجردي اعلي‌الله مقامه الشريف و تشكيل درس عالمانه و عميق ايشان و كرسي‌هاي دروس علما و فضلاي گرانقدر و فعاليت‌هاي فرهنگي و اجتماعي ديگر در حوزه مقدس قم كه از طرفي با رحلت مرحوم آيت‌الله العظمي حاج سيد ابوالحسن اصفهاني (ره) در (نجف اشرف) و ارجاع مرجعيت عامه شيعه به عالم وارسته حوزه قم يعني آيت‌الله العظمي بروجردي(ره) و اقبال عمومي طلاب به مراجعت به وطن و بهره‌مندي از فيوضات معنوي و علمي آن عالم و فقيه بزرگ، اهميت و منزلت حوزه علميه قم را به اوج مي‌رسانيد. از آن سال‌ها به بعد اين حوزه مقدس در عرض و رديف حوزه نجف مورد توجه بود، گر
ه پس از ارتحال حضرت آيت‌الله بروجردي (ره) فراز و نشيب‌هاي ديگري ايجاد شد و در اين دوره تا قبل از پيروزي انقلاب اسلامي مجددا مهاجرت‌هاي محدودي از سوي طلاب به نجف اشرف آغاز شد خصوصا كه سياست‌هاي رژيم منحوس پلهوي عليه حوزه مقدس قم شدت گرفت. با آغاز نهضت امام خميني در خرداد 1341 و قيام خونين طلاب و مردم و سركوب شدن آن قيام يك آرامش قبل از طوفان بر حوزه قم حاكم شد گرچه مبارزات مخفيانه ادامه داشت و علماي اعلام - حضرات آيات عظام، گلپايگاني و اراكي (ره) و نجفي مرعشي (ره) و علماي ديگر مسائل حوزه را رهبري مي‌نمودند. سال 1357 با پيروزي انقلاب اسلامي ايران به رهبري خردمندانه امام خميني (ره) و شروع جنگ تحميلي حكومت بعثي عراق عليه ملت و ميهن اسلامي ايران و مبارزه ددمنشانه آن رژيم بعثي با حوزه مقدس نجف اشرف و به شهادت رساندن و يا اخراج و تبعيد و شكنجه عالمان برجسته حوزه نجف، نهايتا پناهگاه اين عالمان و فقيهان شهر مقدس قم گشت و هم اكنون به بركت معنوي حضرت فاطمه معصومه (س) مجمع بزرگي از مراجع و آيات عظام و فقيهان و مجتهدان در اين شهر نوراني و ملكوتي ايجاد شده است كه مورد توجه جهانيان است. بحمدالله هم اكنون حدود هزاران نفر از طلاب و دانش پژوهان علوم اسلامي در اين حوزه مقدس اشتغال دارند كه با زعامت مراجع عظام و مديريت مركزي برنامه‌ريزي هاي خاصي براي توسعه و بارور نمودن هرچه بيشتر علوم تخصصي و اسلامي در حال انجام است كه آينده روشن و بالنده‌تري را نويد مي‌دهد.
در گوشه و كنار اين شهر علمي وجود مدارس علميه مختلف ديده مي‌شود كه جمعا به حدود 50 مدرسه علميه مي‌رسد.
آدرس :  
     
     
     
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.