صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1397/04/23
 
عنوان : نوروز در بین ترکمن های خراسان شمالی
نویسنده : زهرا حاتمی ثالث
کلیدواژه :
توضیحات :
 نخستين جشن ايرانی به نام نوروز از زمان پادشاهی جمشيد مرسوم شد و در زمان های بعد، جشن‌ها و آيين‌های ديگری چون تيرگان، مهرگان، سده و غيره درفرهنگ ايران پديد آمدند. اعياد ملی، مذهبی و محلی دراستان خراسان شمالی بر حسب کیش و آیین هر یک از اقوام نزد آن ها پاس داشته می شوند. ترکمن ها عقیده دارند زمانی که جمشید به عنوان چهارمین پادشاه پیشدادیان بر تخت سلطنت نشست آن روز را نوروز نامیدند.
تركمن ها نيز عيد نوروز را عيد ملي و باستاني خود مي دانند و ٣ روز را چون عيد قربان جشن مي گيرند.در آسياي ميانه به علت وجود كوير(شن سياه) بهار بسيار كوتاه بوده و اين كوتاه بودن بهار در تمام زندگي تركمن هاي دنيا تاثيرگذاشته است.
مردم تركمن بعد از يك خانه تكاني مختصر خود را براي عيد نوروز آماده كرده و مراسم چهارشنبه سوري نيز در اين ٣روز انجام مي شود كه اين آتش بازي ريشه در مذهب آن ها قبل از اسلام دارد. به دور حلقه آتش گرد مي آيند و دست ها را برروي آتش گرفته و اعتقاد دارند با اين كار درد و بلايشان برروي آتش مي ريزد.
شمارش معکوس در اسفند برای تدارکات عید آغاز می شود مانند: خرید لباس نو، شستن فرشها، رنگ زدن خانه ها، مرمت خرابی های جزئی، درست کردن سبزه، نظافت در و دیوار، آماده کردن ظروف غذاخوری برای سال نو، تهیه شیرینی، آجیل، برنج، روغن و پختن نان های و غذاهای محلی در نوروز از جمله آیین های این خطه بشمار می رود.
پختن چند تنور نان برای ایام عید که فرصت زیادی برای دید و بازدید داشته باشند تهیه شیرینی محلی به نامهای بیشمه، بورک، قاتلاما، فتیر، یسیق و سمنوکه همه با آرد و روغن و شکر و حبوبات محلی به صورت مخصوص بدست زنان ترکمن درست می شود. همچنین ترکمن ها دراین روزها با پختن غذاهای معروف نوروزی مانند: نوروز کجه، نوروز بامه، و اجرای بازی های مختلف توسط جوانان ترکمن حال وهوای دیگری به این جشن و شادی می دهند
لحظه تحویل سال نو سفره هفت سین دارند خانه را با عود معطر می کنند بزرگ خانواده قرآن را می بوسد وتلاوت می کنند و برای سلامتی همه دعا می کنند وبقیه آمین می گویند. در خانه و پنجره ها را باز میکنند تا هوای تازه بهاری وارد خانه شود و چراغها را روشن می کنند. ترکمن ها نوشیدن آب اول بهار را نیکو دانسته وآن را نشانه سلامتی و خوش یمنی می دانند.
ودر ایام نوروز اگر بچه ای بدنیا بیاید پسر باشد اسمش را نوروز، نوروز گلدی، یازگلدی، یاز بردی(بهار آمد) می گذاشتند و اگر دختر باشد تازه گل، گل بهار، ایلکی آی (ماه اول)، گل جهان...می گذارند.
ترکمن ها در نوروز حیوانات مثل اسب را تزئین می کنند گردن گوسفند را زنگوله آویزان می کنندکه فرارسیدن سال نو را نوید می دهد و اغلب سرگرمی های ترکمن ها در ایام نوروز اسب دوانی،کشتی با چوخه و مراسم خروس جنگی و پرش از بلندی برای گرفتن دستمال اشاره نمود. چوخه از آیین ها و ورزش های سنتی و بومی مردم خراسان شمالی می باشد که هر ساله در عید سعید فطر و سیزدهم و چهاردهم فروردین اجرا می شود. جشن های مربوط به ازدواج یا ترانه سرایی از دیگر مراسم های قوم ترکمن می باشد، و بچه ها تاب بازی و منجوق آتدی (انداختن منجوق) است اغلب این رسوم از قبل به یادگار مانده و اکنون به علت زندگی ماشینی و تاثیرات آن کمرنگ شده اند خواندن شعرهای عارف شهیرمختوم قلی هم دراین ایام لطف زیادی دارد، در ايام نوروز بخشي ها به ترانه خواني در وصف بهار و طبيعت مي پردازند كه با استقبال خوبي از سوي مردم روبه رو مي شوند.
از رسم هاي ديگر اين است كه پسران به دور آتش حلقه زده مي خوانند:
نوروز گلدي، يارگلدي، قارقاگلدي، غازگلدي
او تيران آدملر عشق دن آواز گلدي
يعني: نوروز آمد بهار آمد، كلاغ آمد غاز آمد
براي انسان هايي كه زنده هستند از عشق برايشان آواز آمد
دختران نيز اين گونه پاسخ مي دهند:
دانگ خوراز، دانگ خوراز،
دانگ دان قيقيران خوراز،
سنينگ سنينگ قربان
يعني: اي خروس سحري، اي خروس سحري، در سحرگاهان به صدا درآمدي
قربان صدايت بشوم. همراه زنده شدن طبيعت محبوب من را بيدار كردي

حدود 10 درصد از جمعیت 811 هزار نفری خراسان شمالی ترکمن های سنی مذهب هستند که در منطقه مرزی راز و جرگلان بجنورد و مانه و سملقان سکونت دارند.
دریافت فایل
 

  
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.