صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1398/03/02
 
شهر :  
نام مناسبت : جشن‌ها و سرورها
زمان اجرا :   
آداب و رسوم : جشن و سرورهاى مردم قزوین بر دو گونه‌اند : یکى، جشن‌ها و عیدهاى ملى و مذهبى، و دیگرى، جشن‌هاى خصوصی. جشن‌ها و عیدهاى ملى و مذهبى شامل عید نوروز، عید قربان، عید غدیرخم، عید فطر، روزهاى تولد امامان و معصومان، عید مبعث و تولد حضرت رسول (ص) است که مانند دیگر استان‌هاى ایران برگزار مى‌شوند و ویژگى خاصى که قابل بررسى باشد، در آن‌ها دیده نمى‌شود. از آن میان، برخى از جشن‌ها از جمله عید نوروز، به شکل گسترده و همه‌جانبه و باشکوهى برگزار مى‌شوند.
در میان طایفه‌هاى ساکن در استان قزوین، «کله‌بزی»‌ها یا مرغه‌اى‌ها به لحاظ ویژگى برگزارى آیین‌ها و رسم‌‌ها، جایگاه جالب‌توجهى دارند. اکثر عادت‌ها و باورها و رسم‌هاى کله‌بزى‌ها، به نوعى، با آیین‌ها و رسم‌هاى زرتشتیان پیوند دارند و شباهت‌هاى فراوانى با آن‌ها دارند.
براى پیشواز عید نوروز و تحویل سال، هر ساله معمولاً از اول چلهٔ بزرگ زمستان، هر خانوادهٔ مراغى به فراخور استطاعت خود، جانور نرى را اعم از بره، بزغاله و یا حتى خروس، پروار مى‌کند تا براى عید آمادهٔ قربانى کردن شود. جاى جانور باید در ته چاه یا در مکانى باشد که بانگ خروس به گوش او نرسد. پس از چهل روز که از پرورش جانور گذشت و به اصطلاح فربه شد، آن را قربانى مى‌‌کنند و مجلس شب‌نشینى مفصلى تشکیل مى‌دهند که تقریباً هم‌‌زمان با شب آخر چلهٔ‌ بزرگ است. در این جشن، خوراکى‌هایى را که با گوشت جانور قربانى پخته‌اند، با میوه و شیرینى و آجیل‌هاى گوناگونى که تهیه کرده‌اند، در سفره مى‌چینند و همگى بر گرد سفره مى‌نشینند. آن‌گاه پیرمردى که ریاست آن‌ها را دارد و معتمد محل است، ‌ کلهٔ بزى را در میان سفره و در جایى بلند قرار مى‌دهد و پارچهٔ ظریفى روى آن مى‌کشد. سپس دربارهٔ‌ حوادث سال آینده از کلهٔ بز پرسش‌هایى مى‌کند و از کلهٔ بز پاسخ مى‌شنود. آن‌گاه به خوردن و نوشیدن مى‌پردازند و جشن را با شادمانى به پایان مى‌برند.
کله‌بزى‌ها پنج روز پایان سال را مانند زرتشتیان، روزهایى ویژه مى‌دانند و بعضى رسم‌هاى ویژه را در آن روزها به جاى مى‌آورند و از جمله براى مردگان خیرات مى‌کنند. در روز سیزده‌به‌در، جشنى به نام «گل‌گندم» برپا مى‌کنند که در آن، زن‌ها و دخترها با لباس‌هاى تمیز و نو، دست در دست هم حلقه مى‌زنند و ترانه‌اى مى‌خوانند که مطلع آن این است:
گل گندم، گل گندم، گل گندم گل سرخ و سفید سوداى مردم
یکى دیگر از رسم‌هایى که در شب یلدا برگزار مى‌شود و خاص کله‌بزى‌هاى رودبار است، رسم پیشگویى است. مراغى‌ها سالى یک شب انجمن یا میهمانى مفصلى دارند که همهٔ پیرمردها در آن گرد مى‌آیند. در این انجمن زن‌ها و افراد خارج از گروه کله‌بزى‌ها، حق حضور ندارند. براى محرمانه ماندن این میهمانى، در پشت‌بام و اطراف اتاقى که جایگاه انجمن است، عده‌اى را به نگهبانى مى‌گمارند تا اشخاص غیرمجاز به آنجا نزدیک نشوند. در این میهمانى، پیشگویى‌هایى دربارهٔ کشاورزى، دام‌ها و خوبى یا بدى محصول و کیفیت هوا و بارندگى و سرما و حوادث مهمى چون جنگ‌ها یا بیمارى‌ها و غیره انجام مى‌شود.
این پیشگویى با کلهٔ بزى انجام مى‌گیرد و همانند پیشگویى یا فال «مروا» و «مرغو» (Omen = Praesagium) نزد یونانیان و رومیان و اقوام دیگر است که با قربانى کردن جانورانى چون گاو، گوسفند و مرغ انجام مى‌گرفت.
مراسم عروسى نیز در میان این گروه از مردم قزوین خصوصیات ویژه‌اى دارد. سن بلوغ در میان کله‌بزى‌هاى قزوین براى دختران ۱۵ سال و براى پسران ۱۸ سال است. کله‌بزى‌ها در میان خود همسرگزینى مى‌کنند و از ازدواج با افراد غیرمراغى خوددارى مى‌کنند. عقد ازدواج را یکى از عاقدین رودبار مطابق قانون اسلام جارى مى‌کند. ولى بعد توسط بزرگ گروه، تشریفات عقد و خواندن دعاهاى ویژهٔ آن را مطابق اعتقادات خود برگزار مى‌کنند. مراغى‌ها تعدد زوجات را کفر مى‌دانند و اگر مردى دو زن اختیار کند، ‌ او را از میان خود طرد مى‌کنند و عملش را حرام مى‌دانند. مردى که زنش بمیرد، دیگر زن نمى‌گیرد و هم‌چنین اگر زنى شوهرش درگذشت، دیگر شوهر نمى‌کند. طلاق دادن زن در میان مراغى‌ها، کارى بسیار سخت و دشوار است؛ زیرا مردى که زنش را طلاق دهد، هرگز نمى‌تواند زن بگیرد و هم‌چنین زنى که طلاق گرفت، تا آخر عمر نمى‌تواند شوهر کند.
دختر و پسر، پس از ازدواج، رسم‌هایى چون سِدره پوشیدن و کستى‌بستن را اجرا مى‌کنند. این رسم، یادآور آیین زرتشتى است. سدره، پیراهن سفید و سادهٔ گشادى است که بلندى آن تا بالاى زانو مى‌رسد و بى‌یقه است. کستى یا کشتى نیز بندى است سفید و باریک و بلند که از هفتاد و دو نخ از پشم سفید گوسفند تابیده مى‌شود و هر زرتشتى پس از هفت ‌سالگى از پوشیدن سدره که جامهٔ‌ پارسایى و پرهیزگارى است و از بستن کستى که بندِ بندگى خداوند است، ناگزیر است.
برگزارى‌ رسم‌هاى عید نوروز در استان قزوین همانند نقاط دیگر کشور است؛ به این خاطر، نیازى به شرح مفصل آن نیست. در زیر به چگونگى برگزارى مراسم عروسى و ازدواج در روستاهاى استان، به اختصار اشاره مى‌کنیم:
مراسم عروسى داراى مرحله‌هایى هم‌چون خواستگارى، نامزدى، عقدکنان و ... است. در رسم خواستگارى، و در نخستین میهمانى، دختر براى پذیرایى از میهمانان فقط آب خوردن مى‌برد. بار دوم نیز که میهمانان (خواستگاران) براى گرفتن پاسخ آمدند، ‌ باز هم دختر با آب از آن‌ها پذیرایى مى‌کند. اگر دختر مورد پسند خواستگار واقع شد و خانوادهٔ‌ عروس هم داماد را پسندیدند. بار سوم دختر با شیرینى و چاى از خواستگار پذیرایى مى‌کند.
هنگام جارى شدن عقد، دو دختر روى سر عروس قند مى‌سایند. به جز چیزهایى که به طور معمول در سفرهٔ عقد مى‌چینند، ‌ کاسهٔ آبى هم در سفره عقد مى‌گذارند و یک برگ سبز نیز در آب آن مى‌اندازند. پس از گرفتن «بلی» از دختر، آب کاسه را روى سر و بدن عروس مى‌ریزند.
در شب عروسى، ‌ هنگامى که عروس و داماد به حجله مى‌روند، هر یک سعى مى‌کند پاى دیگرى را به اصطلاح لگد کند؛ زیرا معتقدند آن‌که پایش در رو قرار مى‌گیرد، بر دیگرى تسلط خواهد داشت و خواه‌ناخواه دیگرى از وى تمکین خواهد کرد. در این مراسم، معمولاً پاى داماد بر روى پاى عروس قرار مى‌گیرد. در شب عروسى، مادر داماد «دیزندان» (دیزندان شى‌‌اى است مثلث شکل از آهن که روى تغار مى‌‌گذارند و کیسه‌اى که آن را از آب انگور پر کرده‌اند، روى آن قرار مى‌دهند و سنگ بزرگى نیز بر روى کیسه مى‌گذارند. آب‌انگور قطره‌قطره در تغار جمع مى‌‌شود؛ آن‌گاه با آن شیرهٔ انگور مى‌پزند.)‌ و سه‌پایه‌اى جلوى راه عروس مى‌گذارد تا زبان عروس به اصطلاح کوتاه باشد و در طول زندگى به مادرشوهر و شوهر خود معترض نباشد.
تاريخچه :
    
 
     
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.