صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1399/09/29
 
 
 
نام و شهرت : صفي الدين عبدالمؤمن فاخر ارموي صفي الدين ارموي
تحصيلات :  
کتب :
تحقيقات :
زمينه فعاليت : موسيقي
سوابق کاري :



صفي‌الدين عبدالمؤمن ارموي يكى از دانشمندان بزرگ ايرانى است كه حدود سال ۶۱۳ هجرى در اروميه به دنيا آمد. عودنواز چيره دستى بود و كتاب هاى الادوار و شرفيه درباره پرده بندى عود و گام هاى موسيقى از آثار بسيار ارزشمند او و جزو كتابهاي مرجع در دنياي موسيقي است.
مي توان گفت صفي الدين ارموي، اولين بار نت و آهنگ را مدون كرد و از حالت سماعي به صورت كتاب درآورد. و در اصلاح و تكميل نوآوريها و ابداعات گامها در موسيقي كوشيده و در فواصل گام نيز تحقيقاتي كرده است. او با بصيرتي كه در علم و عمل موسيقي داشت نظر قدما را در پرده بندي عود تعديل كرد و با تصرفات استادانه پرده هاي غير لازم را حذف و محل پرده هاي مناسب را تثبيت نمود و اعتدالي در گام موسيقي ايران به وجود آورد و گام او در هر اكتاو شامل هفده فاصله بوده است. نوشته اند كه او موسيقي را به ترتيب جديدي تنظيم كرد و روش وي مورد قبول و ملاك عمل استادان پس از او گرديد و اين روش هنوز تا حد زيادي در كشورهاي اسلامي متداول است. ابتكار بعضي الحان و مقام ها يا شعبه ها و گوشه ها را به وي نسبت داده اند. چنانكه خود در شرح حال خويش تلويحاً به ساختن آهنگ طرب انگيز اشاره مي كند و طرب انگيز يكي از شعبه ها و گوشه هاي دستگاه ماهور است كه اكنون اساتيد فن آن را مي نوازند. بعضي از محققين، ارموي را بزرگترين موسيقيدان ايران و پس از اسحاق موصلي بزرگترين موسيقيدان جهان اسلام مي دانند. كتابهاي او از مهمترين مآخذ موسيقي ايران دوره اسلامي است. وي براي نخستين بار آهنگ موسيقي را با الفباي ابجدي و عدد نوشت و بدين شيوه توانست نغمه هايي را كه پيش از اين از راه گوش و سينه به سينه نقل مي شد ثبت كند.
شيخ صفي الدين براي اولين بار 12 مقام را به طور سيستماتيك در آورد و انواع آن را به آوازها و بخش ها و شعبه ها تقسيم نمود. همچنين او در آثار علمي خود شرح مسائل فيزيكي، آكوستيكي، قدرت تاثيرگذاري، ملودي، ريتم و وزن موسيقي، قوانين مقام ها، توالي اصوات آنها و فونكسيون درجات را نيز توضيح داده است.
دكتر بركشلي به اتّكاء تحقيقاتي كه با روشهاي جديد فيزيك انجام داده به اين نتيجه رسيده كه گام موسيقي ايران مركّب از 28 قسمت است و در حقيقت‌همان‌گام‌صفي‌الدين‌ارموي‌است‌كه‌براساس گام فيثاغورث و آرمونيك تنظيم شده است. بنا به اعتراف دكتر هلم هلز، او صداي بي پايان موسيقي مقامي است. كسي كه سيستم پيتاگوراس(Pitagoras) را به طور اساسي دچار تحول كرده و به قله رفيع رساند. روش او در تجمع و تشكيل دستگاههاي موسيقي گام بزرگي در شكل گيري موسيقي سيستماتيك جهان شرق بود. سر هابرت H.Parry sirc. Hubert مي گويد: صداي جاودانه او هيچ گاه فراموش نخواهد شد. در واقع صفي الدين اولين نظريه پرداز سيستماتيك در جهان موسيقي است و براي اولين بار وي در زمان خويش از حروف ابجد براي آهنگسازي استفاده كرد. بسياري از آهنگهايي كه صفي الدي ارموي ساخته هنوز هم قابل استفاده و مورد اجراست؛ از جمله آهنگ «طريقه نوروز» در وزن رمل از قديمي ترين نغمه هاي نوروزي است كه توسط ارموي به خط موسيقي نوشته شده است. صفي الدين دو ساز يكي به نام «مغنّي» و ديگري به نام «نزهت» اختراع كرده كه به نام او در تاريخ موسيقي ثبت گرديده است.
صفي الدين ارموي متعلق به همه اسلام و جهان شرق است و بنابر دلايل بي شمار تاريخي، وي باني و هادي موسيقي ايراني در تاريخ موسيقي جهان محسوب مي شود. اين مهم را مي توان از آثار به جاي مانده از او به يقين احصا نمود.
عباس اقبال آشتياني ضمن آوردن شرح حالي مختصر از صفي الدين ارموي مي نويسد: «صفي الدين عبدالمؤمن فاخر، از مردم اروميه، يكي از شعرا و خوشنويسان و ادبا و سازندگان و علماي موسيقي است كه در خردسالي به بغداد رفته و در مدرسه مستنصريه به تحصيل پرداخته و در آداب و تاريخ و حسن خط و ضرب عود، به تدريج ماهر و مشهور آفاق شده و در دستگاه مستعصم خليفه كه فريفته صنايع مستظرفه و عاشق ساز و آواز و حسن خط بود، عزت تمام يافته و كاتب كتابخانه و مغنّي و نديم او گرديده است.
استاد محيط طباطبائي مي نويسد: «ارموي را مي توان شخص دوم موسيقيدانان بزرگ ايران و عالم اسلامي دانست كه نخستين ايشان ابونصر فارابي و سيّمين آنان خواجه عبدالقادر غيبي مراغه اي است كه چون آثار عبدالقادر عموماً به زبان‌پارسي نوشته شده، ازحيث شهرت در خارج‌ايران‌به‌پاي‌فارابي وصفي‌الدين نرسيده است.
صفي الدين در اوايل جواني براي تحصيل علم رهسپار بغداد شد و در حاليكه 18 سال بيش نداشت در مدرسه معروف مستنصريه كه به امر المنتصر بالله عباسي به سال631 هجري قمري در بغداد تاسيس يافت نام نويسي كرد...» در بغداد صفي الدين به آموختن ادبيات و مشق خط پرداخت و در اندك زماني به دليل استعداد و ذوق فراواني كه داشت از فنون ادب بهره كافي برگرفت و علوم متداول زمانش را از صرف و نحو عربي و فنون شعري و محاظرات و تاريخ و علم خلاف‌وفن موسيقي آموخت و در فن خوشنويسي و كتابت آن اندازه پيشرفت نمود كه سرآمد خوشنويسان و نويسندگان عصر خود گرديد.
در كنار جامع علوم زمان خود كه ياد گرفته و تبحر يافته بود، به نواختن عود پرداخت و ضمن تمرين به اين كار متوجه استعداد خود در فن موسيقي شد، كه بيش از خط و علوم ديگر بود، پس از اين، به طور جدي به موسيقي و نوازندگي پرداخت و در اندك زماني سرآمد روزگار شد.

منبع:
www.avrinkhoy.blogfa.com با تغييرات اندك

پرداختن به ابعاد زندگي و اقدامات صفي الدين ارموي و شناساندن هرچه بيشتر اين مرد نامدار ايران زمين يكي از اولويتهاي پژوهشي واحد تحقيقات صدا و سيماي مركز آذربايجان غربي است كه اميدواريم در آينده نزديك بتوان نسبت به اجراي اين مهم گام برداشت.
گفتني است كه در زمستان سال 1383همايشي بين المللي ، به منظور بزرگداشت و معرفي اين شخصيت نامي خطه آذربايجان و ايران و جهان اسلام، در اروميه برگزار شد در ادامه، بخشي از پيام سيد محمد خاتمي، رئيس جمهور وقت به اين همايش را مي خوانيم:
هنرمند بزرگ و دانشمند عارف و موسيقي‌دان برجسته، مولانا عبدالمؤمن صفي‌الدين ارموي، از جمله‌ اين راه‌گشايان و ستارگان سپهر تمدن اسلامي و ايراني در قرن هفتم هجري است. جامعيت و اثر‌بخشي انديشه و هنر او در حوزه‌هاي گوناگون موجب شده است كه نام و آثار او به مثابة حلقة وصل تمدن اسلامي و ايراني و وسيلة ارتباط و تعامل فرهنگي و علمي ميان صنوف و اقوام و مليتهاي گوناگون مطرح باشد. آنچه به دانش و هنر «ارموي» جنبة ممتاز و ماندگار مي‌دهد. نقش انكارناپذير او در پايه‌گذاري مباني و اصول نظري هنر موسيقي و تدوين آن است. هنر و نوآوريهاي نظري و عملي، كه از سويي در عمق عرفان و دينداري و از سوي ديگر در حساسيت و دغدغه‌هاي انساني ريشه داشت، مكتب ارموي را در هنر موسيقي به مكتبي وحدت‌بخش در ميان ملل و در جستجوي ارتباط ميان تمدنها و فرهنگهاي گوناگون مبدل كرد.
اين‌گونه موسيقيِ هنري جزئي از ميراث فرهنگي و تمدن جهان اسلام است كه نه تنها براي ديروز، كه براي امروز و آيندة‌ ما نيز مي‌تواند درخشندگيها و راه‌گشاييهايي داشته باشد. اميدوارم كه در پرتو اين نشست ارزنده علمي، وجوه جديدي از تواناييهاي و نيازهاي جامعه ما در اين عرصه تبيين شود و ما باز هم در جهان فرهنگ و هنر امروز سخني براي گفتن و هنري براي نماياندن در عالي‌ترين سطوح نياز و توان انساني داشته باشيم.

    
   
       
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.