نقش فرهنگ اقتصادی در عرصه ی فرهنگ تخصصی


چهارشنبه ۱۶ مرداد ۱۳۸۷ سورۀ مهر بازدید: ۵۰۷
فرهنگ و اقتصاد اقتصادفرهنگ کد A131303

جامعه ی هنرمندان باید قصه های زندگی بچه هایی را که خودشان خلاق و کارآفرین هستند، ترسیم و ریزه کاری های ذهنی آن ها را دربیاورد و به فیلم تبدیل کند و تحویل جوان ها بدهد...

جامعه ی هنرمندان باید قصه های زندگی بچه هایی را که خودشان خلاق و کارآفرین هستند، ترسیم و ریزه کاری های ذهنی آن ها را دربیاورد و به فیلم تبدیل کند و تحویل جوان ها بدهد.
خلاقیت برای پیدا کردن شغل

زمانی که معاون برنامه و بودجه بودم، رادیو برای یک برنامه ی زنده در مورد اشتغال از من دعوت کرد. من در آن برنامه از هر دری حرف زدم تا این که گفتند: «یک تلفن داریم، بشنویم».

از آن طرف تلفن، خانمی گفت: «به این کارشناس محترم که خیلی شعار می دهند، بگویید من یک دختر دارم که لیسانس ریاضی محض گرفته و سه سال تمام خانه نشین است. نه شوهر گیرش می آید و نه کار. اگر خیلی دلشان برای مملکت می سوزد یک جا سفارش کنند تا این دختر ما سر کار برود یا در آموزش و پرورش استخدامش کنند. اگر دختر خودشان بود چه کار می کردند»؟!

تلفن را که قطع کرد، مانده بودم چه طور در یک برنامه ی زنده که همه در حال شنیدن صدای ما هستند، جواب این خانم را بدهم. مقدمه یی چیدم و بعد گفتم: «خواهرم یک کاری را امتحان کنید، این هم شماره ی من، نتیجه اش را هم به من بگویید. به جای این که دنبال استخدام در سازمان های دولتی باشید، به دخترتان بگویید ده تا کاغذ A۴ بردارد و روی آن ها بنویسد آموزش ریاضی سال سوم راهنمایی به صورت رایگان پذیرفته می شود.

تلفن تماس بدهد و بعد به ده تا دیوار و تیر چراغ برق بچسباند. بچه های همسایه های شما که ریاضی شان ضعیف است یا می خواهند تقویت بشوند آن را می خوانند و می گویند خدا خیرتان بدهد، نمی دانستیم که یک دختر در خانه دارید و می تواند رایگان درس بدهد. دختر شما هم ده تا از این ها را بپذیرد، یازدهمی که آمد بگوید فعلاً ظرفیت ما تکمیل است، شما باید تا دور بعد صبر کنید. ایشان هم التماس می کنند که اگر پول می خواهید ما می دهیم. دختر شما هم بگوید فعلاً نیت ما مجانی کار کردن است. آن وقت دختر شما هم مهارت آموزش ریاضی را یاد می گیرد و هم این هایی که بچه هایشان را برای یاد گرفتن درس رایگان فرستاده بودند، چون انسان هستند وقتی بچه شان نمره ی قبولی گرفت حتماً یک هدیه یی تقدیم می کنند ولی بهتر است نقطه ی شروع با پول نباشد. شما این نسخه را بپیچید اگر مشکل حل نشد من به دوستانم سفارش می کنم تا در آموزش و پرورش به صورت حق التدریس دختر شما را استخدام کنند، ولی این کار را حتماً انجام دهید».

مدتی بعد زنگ زد و گفت: «ما خیلی دعاگوی شما هستیم با این راهنمایی که کردید دختر ما فرصت سر خاراندن ندارد و با دستمزد خوبی مشغول تدریس است».
ناشناخته ماندن لزوم اصلاح فرهنگ اقتصادی

همان طور که کلیت فرهنگ اهمیت خود را پیدا نکرده است، به طور طبیعی شعبات آن هم ناشناخته مانده است که از جمله آن ها لزوم کار روی اصلاح فرهنگ اقتصادی جامعه است. یکی از دلایل طبیعی آن وجود درآمدهای نفتی است، علت آن این است که اگر ما درآمد سرشار نفتی را نداشتیم، دولت ها برای تأمین درآمد های خود ناچار به گرفتن مالیات از ارزش افزوده بودند که اجتناب ناپذیر باید از فرایند تولید ثروت در اقتصاد حاصل می شد و از این طریق به لزوم هرچه سریع تر صنعتی شدن کشور و شکل گیری واحد های مدرن کشاورزی و صنعتی و خدماتی پی می بردند و خود را موظف می دیدند با تجهیز و کمک به بخش خصوصی موانع شکل گیری شرکت های مدرن را فراهم کنند. در روند شکل گیری این سازمان ها و شرکت ها نارسایی های علمی، مهارتی و فرهنگی نیروی انسانی کشور نمود پیدا می کرد، اما علی رغم همه ی مزایایی که وجود درآمد های نفتی برای ما داشته است، متأسفانه در حوزه ی فرهنگ اقتصادی آسیب های زیادی را ایجاد کرده است، این آسیب ها در دو طیف قابل شناسایی اند:

۱) تداوم پیدا کردن نقاط ضعف فرهنگی از تاریخ گذشته ی ایران به شرایط امروز جامعه

۲) شکل گیری نقاط ضعف فرهنگی جدید، متأثر از تزریق درآمد های نفتی

مثال ها و ایده های پیشنهادی برای تولید فیلم کوتاه، شما را با هر دو زمینه از این آسیب ها به صورت اجمالی آشنا می کند.

مقدمتاً عرض می کنم، یکی از آثار درآمد نفت، بی نیازی به مالیات و در نتیجه احساس حاکمیت در ذهن کارمندان نسبت به مراجعه کنندگان است که به اصطلاح کارمندانی را به وجود می آورد که خود را از مراجعه کننده طلبکار می دانند، این طلبکاری به صورت های مختلف ظاهر می شود در ذیل نمادی از این طلبکاری می تواند به تصویر فیلم کوتاهی منتقل شود.

همان طور که ملاحظه کردید، نشستن و انتظار آمدن مدیر بالادستی برای آن که مشکلاتت را بگویی و او هم سهمی از درآمدهای نفتی را بدهد، یکی از مشکلات فرهنگی مدیران شده است و تا موقعی که این اشکال فرهنگی وجود دارد، بسیاری از منابع محیطی ما و بسیاری بهره وری های پایین از منابع دیده نمی شود و کار به جایی می رسد که مدیری موفق است که بیش ترین اعتبار را از تهران گرفته باشد نه آن که خود منابع جدیدی کشف کرده باشد تا از امکانات موجود بهره برداری بیش تری نماید، در همین رابطه خاطره ی دیگری دارم.

ما باید به جوان هایمان یاد بدهیم که به پیرامون خود نگاه کنند و ببینند جامعه چه نیازهایی دارد و این ها با تکمیل مهارت خود چه نیازی از جامعه را می توانند مرتفع کنند و از ابتدا به امید آشنا و پارتی و استخدام در دولت نباشند.

روی سخنم با خود هنرمندان هم است. این عزیزان باید ببینند نیاز فرهنگی کدام نهاد یا سازمان و اداره را می توانند حل کنند، بدون آن که در کسوت کارمندی و حقوق بگیری استقرار پیدا کنند. اگر شما توانستید دو یا سه مطلب برای شهرداری رشت یا ساری یا مرکز استان خودتان بنویسید که: «آقا من چنین ایده یی دارم و اولش هم از شما پول نمی خواهم، ایده ام را اجرا می کنم و یک کار میدانی انجام می دهم، اگر جواب داد پولش را بدهید وگرنه پولش را نمی خواهم». حالا ممکن است شهردار بگوید: «این پول اولیه را ندارم اما همین که فرصت بروز هنر شما را می دهد خود ارزشمند است».

خلاصه ی بحث این است که از تفکر نفتی بیرون بیا و سعی کن خودت روی پای خودت بایستی. مصداق هایش را ما در جامعه کم نداریم. جامعه ی هنرمندان باید قصه های زندگی بچه هایی را که خودشان خلاق و کارآفرین هستند، ترسیم و ریزه کاری های ذهنی آن ها را دربیاورد و به فیلم تبدیل کند و تحویل جوان ها بدهد. من گاهی اوقات که سر کلاس ها درس می دهم این مثال را می زنم.
پسرعموی خلاق

تصور کنید سر چهارراهی، کارگرها ایستاده اند تا ماشینی بیاید و آن ها را سر کار ببرد. دوتا پسرعمو هم هستند که قیافه، ژن و همه چیزشان نزدیک به هم است. این ها هم می پرند پشت وانت با این که قیافه و سن آن ها نزدیک به هم است و از یک روستا آمده اند، اما تفاوت هایی با هم دارند. یکی از آن ها مدام کنار استاد بنّا می ایستد و خطاب به پسرعمویش می گوید: «فرقون را بردار، آجر را بیاور و ...» ولی خودش آجر را به دست استاد بنّا می دهد و با دقت نگاه می کند، استاد چه طور شلنگ تراز و ابزار کارش را تنظیم می کند. نزدیک ظهر که استاد بنّا می گوید: «کمرم درد گرفت»، او می گوید: «استاد، من در روستایمان همراه پدرم دیوار می چیدم، حالا که شما کمرت درد می کند یک کمی دراز بکشید، من دیوار را می چینم».

استاد هم که از خدا خواسته است، می گوید: «راست می گویی»؟ ! می گوید: «به جان شما»! و بعد چون اولین بار است که آجر روی آجر می گذارد توی دلش یک بسم الله الرحمن الرحیم می گوید و شروع می کند. در حالی که از صبح تا حالا فقط سه ساعت است که دارد دقت می کند بنّا چه طور آجر می چیند! بنّا هم یک نگاهی از راه دور می کند و چون کمرش درد می کند و می خواهد بیش تر استراحت کند و از طرفی صاحب کار هم ظهر می آید و می خواهد بببیند دیوار چه قدر بالا رفته است، یک تشویق الکی می کند و می گوید: «نه بابا دستت درد نکند، بد هم نچیدی و ...» او هم نمی فهمد که این تشویق مربوط به کمردرد بود و ربطی به آجر چیدن او ندارد.

آن جا اولین تشویق را می گیرد و با خودش می گوید: «نه بابا مثل این که یک استعدادی دارم». چون کار پیچیده یی نیست که شما روی دیوار صاف آجر یا سنگ بگذاری.

حالا اگر استاد بنّا سه میلیمتر داخل گذاشت و شما سه میلیمتر بیرون، آسمان که به زمین نمی آید؟! او که در همین روز اول ده تا آجر روی هم گذاشته و اعتماد به نفسی پیدا کرده، وقتی سر ظهر دارد با پسرعمویش ناهار می خورد می گوید: «حواست هست که با کی طرف هستی؟! دیگر من خودم یک پا استاد بنّا هستم» و همین طور شوخی می کند. بعدازظهر دوباره در همان عالم است که از استاد بنّا دور نشود پس به پسرعمویش می گوید: «تو برو آجر بیاور».

حالا بعدازظهر دیوار به یک گوشه رسیده و کار کمی پیچیده تر شده است. باید شلنگ تراز را عمودی بگذارد و بیش تر دقت کند. وقتی استاد می بیند که او تراز گذاشتن را بلد نیست می گوید: «ناامیدم کردی. تراز را این طوری می گذاری»؟

دم غروب که همه در کارگاه مشغول استراحت هستند و خوابیده اند و کمر پسرعمو هم درد گرفته و رفته یک گوشه نشسته، می رود یک مقدار آجر می آورد و بلافاصله چیزی را که بعدازظهر یاد گرفته تمرین می کند. یک دیوار می چیند و شلنگ تراز را رویش می گذارد. فردا در فکر آن است که کار را به گونه ی دیگری انجام دهد.

این قصه را خودتان می توانید ادامه دهید. خلاصه بعد از سه ماه می گوید: «پسرعمو، تو می خواهی این جا کار کنی»؟ می گوید: «چه طور مگر» او می گوید: «من می خواهم به چهارراه بروم و بگویم بنّا شده ام. دیوار چیدن که کاری ندارد. فقط گوشه ها سخت است که آن را هم من تمرین کردم و یاد گرفتم».

فردا چندتا ابزار بنّایی می خرد و سر چهارراه می ایستد. یکی می آید و می گوید: «بنّا می خواهم» یارو می بیند، بنّا خیلی جوان است. می پرسد: «چند می گیری؟» و چون او قیمت دستش هست و می داند استادکار حرفه یی هجده هزار تومان می گیرد، می پرسد: کارت چی هست؟ می گوید: «می خواهم دیوار باغی بچینم». می گوید: «چون کارت ساده است دوازده هزار تومان می گیرم» و صاحب کار می گوید: «بپر بالا».

بعد از سه ماه کلی قیافه می گیرد و به پسرعمویش می گوید: «بپر آجرها را بیاور» و ... شروع می کند به تمرین کردن روی دیوار مردم بیچاره که خیلی از آن ها هم مستضعف هستند. بسیاری از کسانی که معمارند و نقشه را روی قوطی سیگار می کشند به همین شکل روز اول یک کارگر ساده بودند ولی پسرعمو تا بیست سال بعد هم چنان یک عمله ی ساده باقی می ماند.

تفاوتش چیست؟ تفاوتش در کارآفرینی و یک زرنگی خاص است. این که چه طور ده نفر وارد عالم سینما می شوند، یک نفر تا آخر عمر بازیگری ساده می ماند ولی بعضی ها بعد از شش ماه کارگردان، فیلمساز و ... می شوند!

حالا شما در همه ی رشته ها این را دارید. در کارمندهای اداری هم شما صدها مثال می توانید بزنید. یکی وارد سیستم می شود و پس از دو سه سال در سلسله مراتب اداری به صورت منطقی کارشناس، کارشناس مسئول، رییس قسمت و مدیر اداره می شود. ولی یک کسی دیگر سی سال تمام کارمند باقی می ماند و مرتب فحش می دهد که آقا حق ما را خورده اند، پارتی بازی هست و ...

بخشی صلاحیت های ذاتی است و ما چون عادت کرده ایم همه را پارتی بازی ببینیم این طور فکر می کنیم، یک بخش اش هم انجام مطالعه و پژوهش است، یک بخش هم یادگیری از پیرامون است و در آخر هم اتکای به نفس است

حسن بنیانیان




http://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/culture/c5c1218014453_culture_economic_p1.php/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%B5%D9%87-%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5%DB%8C

 

   
 
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
پژوهشها  
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها 
اصطلاحات  
احاديث  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
 
1. الامام علي (ع): تَعَرَّضُوا لِلتِّجاراتِ، فَاِنَّ لَکُمْ فيها غِنيً عَمّا في اَيْدِي النّاسِ وَ اِنَّ اللهَ يُحِبُّ المُحْتَرِفَ الْاَمينَ.
امام علي عليه‌السلام فرمود: به کارهاي تجاري بپردازيد که بازرگاني، شما را از مال ديگران بي‌نياز مي‌کند. خداوند پيشه‌ور درستکار را دوست دارد.
(وسايل الشيعه، ج 22)
و..
 

کلیه حقوق این سایت متعلق به مرکز تحقیقات سازمان صدا و سیما است.