اقتصاد حلقه گمشده فرهنگ ایران



عموم مردم چه به صورت آگاهانه و چه به صورت ناآگاهانه و تقلیدگونه به ضرورت علم و کسب آن و پرداختن به آن به هر نحو معترفند؛ زیرا حاصل برخی از دستاوردهای علمی یا به صورت فیزیکی یا به صورت دگرگونی هایی در نظام اقتصادی یا علوم پزشکی و.... مشاهده می شود اما ضرورت هنر بر اکثر مردم پوشیده است، چراکه تاثیرات هنر در زندگی فردی و جمعی انسان ها زودبازده و آشکار نیست تا همه به آن معترف باشند هرچند تاثیر هنر بر جامعه بطئی و کند است اما همواره تاثیرات بنیادین در بینش و نگرش جامعه ریشه در هنر و البته اندیشه آن جامعه دارد. به قول تولستوی نویسنده برجسته روسی «هنر دارای مضامین بسیار متنوع و عمیق انسانی است و چیزی را که ممکن است در قالب استدلال و تعقل نامفهوم و دور از دسترس باقی بماند مقدم می سازد و در دسترس همگان قرار می دهد». هنر با برداشت های جدید و خلاقانه ای که از واقعیت به دست می دهد بر تمام شوون زندگی اثرگذار است و گاه خود منشا تحولات و اعتبار یک جامعه می شود، به طوری که ماندگاری نام کشورها در تاریخ را باید مدیون فلسفه و هنر آن کشور بود. همواره در طول تاریخ کشورهایی وجود داشته اند که با وجود آن که مدت ها در ورشکستگی فرهنگی، هنری و گاه اقتصادی به سر می بردند نامشان همچنان بر دوش هنرمندان معتبرشان بر بلندای عظمت سیر می کرد، نظیر یونان که بخش زیادی از اعتبار امروزش را مدیون اندیشمندان و هنرمندان کلاسیکش است و همین طور کشور خودمان که در بحرانی ترین وقایع و مصیبت های اجتماعی مثل حملات مکرر مغول ها، بحران های دو دوره مشروطه به اعتبار هنرمندان و اندیشمندان نام خود را حفظ کرد. از این رو حکومت ها و قدرت های سیاسی به منظور جاودانه نگاه داشتن نام کشورشان و ایدیولوژی مورد نظرشان و یا کسب وجهه جهانی به هنر روی آوردند. اما از آنجا که دولت ها و حکومت ها برای ادامه حکومت خود و درست اجرا شدن سیاست هایشان به فضای امن و آرام نیاز دارند نمی توانند حامیان خوبی برای هنر پیشرو و مستقل باشند؛ چراکه هر حکومتی ایدئولوژی و سیاسست های تعیین شده ای دارد که محتمل است به وسیله هنر پیشرو در نظر گرفته شود؛ زیرا هنر همواره هنجارشکن است و از راه شکستن شکل و ساختارهای متعارف، نگرشی نو و تازه ارایه می دهد و جهان راستین تازه ای می آفریند.

چنین هنری (هنر مدرن) نیاز به حمایت بخش خصوصی دارد، بخشی که در آن به دلیل تنوع سرمایه گذار و خریدار، تنوع سلیقه و دیدگاه دارد و به دلیل همین تنوع سلایق و تعدد سرمایه گذار در بخش خصوصی منافع این بخش آن قدر بزرگ نمی شود که به مرزهای هنر پیشرو ساییده شود. (هرچند هنر ظریف ترین عقاید و نگاه های انسانی را هم دوباره سازی می کند) از این رو می توان پشتوانه مالی بخش خصوصی را برای جامعه هنری سالم ترین پشتوانه خواند که به اعتلای هنری آن جامعه می انجامد. سال هاست که در تمام دنیا حمایت از هنر به بخش خصوصی واگذار شده است و در واقع بعد از دشواری هایی که عده ای از هنرمندان پیشرو متحمل شدند و در فقر و گمنامی مردند و گاه تعدادی از آثارشان هم از میان رفت، علاوه بر دولت ها موزه ها و موسسات کلان، بخش خصوصی هم به صورت داوطلبانه حمایت از هنر و هنرمندان را به عهده گرفت شاید این کار در ابتدا حکم فداکاری و بخشش برای هنرمند و هنر را داشت ولی بعدها به امری درآمدزا برای سرمایه گذاران این بخش تبدیل شد. سرمایه گذاری در هنر تا دهه ۷۰ میلادی کاری مضحک تلقی می شد اما از این دهه به بعد به یمن تغییرات وسیع در شاخص های جمعیتی و اقتصادی بانک ها و سرمایه داران به سرمایه گذاری در شاخه های مختلف هنر روی آوردند تا جایی که بانک های خصوصی بزرگ دنیا نظیر بانک آمریکا و بانک جهانی مورگان و... هنر را به سرمایه ای تبدیل کردند که بازگشت آن با حداقل ریسک همراه است و از آن به بعد در کشورهای پیشرفته دنیا سرمایه بخش خصوصی است که چرخه اقتصاد هنر را به حرکت در آورده و همین سرمایه سال هاست حمایت کننده هنر و هنرمند شده و این گونه حمایت از هنر در میان عده ای از سرمایه داران و خانواده های بزرگ غربی دیگر به صورت یک سنت درآمده است.

سنتی که تنها به قصد انجام یک کار مثبت اجتماعی نیست بلکه نوعی سرمایه گذاری پر منفعت است و تجارتی لوکس به حساب می آید. چنان که امروزه در دنیا تجارت کالاهای هنری با تجارب جواهرات برابری می کند و اعتبار و ثروت هنگفتی را برای سرمایه گذار خود به ارمغان می آورد. با وجود آن که سرمایه گذاری بر آثار هنری در جهان به سرمایه گذاری مطمئن و پرمنفعت تبدیل شده است اما در ایران این نوع سرمایه گذاری و فعالیت اجتماعی که از چند دهه پیش بین تعداد معدودی از سرمایه داران آغاز شده هنوز به صورت سرمایه گذاری اقتصادی تلقی نمی شود و سرمایه داران هنوز به سرمایه گذاری بر ملک و اتومبیل و... مشغولند. اعتقاد به حرکت های نو و آغازگر بودن در جریان های فکری و اجتماعی و همین طور اقتصادی اغلب پرخطر و دیربازده است و نیاز به شجاعت و روحیه ریسک پذیری دارد. ولی اکثراً نتیجه ده و سودآور است. به طور مثال خانواده گوگنهایم که می توان آنها را از جمله سرمایه گذاران اولیه در عرصه اقتصاد هنر در آمریکا و اروپا خواند که از سال های ۱۹۳۰ شروع به خرید تابلوهای بی نظیری از هنرمندان پیشرو گمنام زمان کردند که در آن زمان تعداد اندکی از آمریکاییان آنها را درک می کردند و یا علاقه ای به آنها نشان می دادند (نظیر کارهای کاندینسکی، شاگان و هنرمندان دیگر که در آمریکای آن زمان ناشناخته بودند) و با افزایش کارها و علاقه عده زیادی از مردمی که برای تماشای آثار می آمدند خانواده گوگنهایم به فکر راه انداختن یک محل برای نمایش آثار افتادند، آن محل کوچک که در ابتدا در خانه خانواده گوگنهایم تشکیل شد کم کم به یک موزه بزرگ تبدیل شد و بعد از آن با ادامه خرید آثار توسط وارثان این خانواده موزه های گوگنهایم به دو موزه بزرگ در آمریکا و اسپانیا تبدیل شد و این دو موزه امروز از جمله موزه های معتبر جهانی هستند که علاوه بر اعتبار بسیار زیاد هنری ارزش مادی آثار موجود در آنها از حساب بیرون است. اما متاسفانه در کشور ما سرمایه داران همچنان به سرمایه گذاری بر کالاهای سرمایه ای سنتی مشغول هستند، البته ریسکی که در سرمایه گذارهای جدید وجود دارد در سرمایه گذاری بر آثار هنرمندان ایرانی پس از حراج کریستی دبی و فروش آثار هنرمندان ایران با قیمت های بالا به حداقل رسیده است. اکنون به راحتی می توان ادعا کرد که آثار هنرمندان ایرانی گران قیمت ترین آثار هنری در خاورمیانه است و یکی از دلایل محکم بر این ادعا را مبلغ فروش آثار برخی از هنرمندان ایران در حراج های کریستی دبی در سال های اخیر دانست. برای نمونه به چند رقم از قیمت های فروش آثار هنرمندان ایرانی در این حراج توجه کنید.

در حراج اردیبهشت ماه سال ۸۷ که در خانه کریستی در دبی (که شعبه حراج در لندن است) برگزار شد، مجسمه برنزی استاد پرویز تناولی به نام پرسپولیس به ارزش دو میلیون و ۵۰۰ هزار دلار فروخته شد. فروش این اثر با این مبلغ سبب شگفتی بسیاری از حاضران در جلسه شد. همچنین در دور قبل یکی از آثار خط و نقش استاد حسین زنده رودی با نام چهارباغ به قیمت یک میلیون و ۴۰۰ هزار دلار به فروش رفت که گران ترین تابلو در این حراجی تاکنون بود. اکنون شهر ما شیراز که به نقل از معاون هنری ارشاد محمدهادی فخرایی قطب تجسمی ایران است، هنرمندان بسیار برجسته ای دارد که هر ساله در گالری های مختلف شیراز آثار بسیار ارزشمند خود را که عصاره جان و روحشان است به نمایش می گذارند. آثار به نمایش درآمده در این نمایشگاه ها می تواند عرصه بسیار خوبی برای سرمایه گذاری در بخش هنری و ورود به چرخه نوپای اقتصاد هنر باشد که اولین اثر مثبت آن ارتقای سطح هنر هنرمندان شیراز در سطح کشور و یا در بازارهای بین المللی است و اثرات نهایی آن رونق اقتصاد هنر است.


http://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/culture/c5c1239166369_economic_p1.php/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86

 

   
 
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
پژوهشها  
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها 
اصطلاحات  
احاديث  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
 
1. الامام علي (ع): تَعَرَّضُوا لِلتِّجاراتِ، فَاِنَّ لَکُمْ فيها غِنيً عَمّا في اَيْدِي النّاسِ وَ اِنَّ اللهَ يُحِبُّ المُحْتَرِفَ الْاَمينَ.
امام علي عليه‌السلام فرمود: به کارهاي تجاري بپردازيد که بازرگاني، شما را از مال ديگران بي‌نياز مي‌کند. خداوند پيشه‌ور درستکار را دوست دارد.
(وسايل الشيعه، ج 22)
و..
 

کلیه حقوق این سایت متعلق به مرکز تحقیقات سازمان صدا و سیما است.